VLM schrapt meeste lijnen vanuit luchthaven Deurne

Na donkere wolken, donderslag bij heldere hemel nu dit: VLM zet het mes in het aantal vluchten vanop de luchthaven van Deurne. VLM zal enkel nog naar Londen en Zürich vliegen.

Vandaag vliegt SHS Aviation, het moederbedrijf van VLM, vanuit Deurne nog naar Aberdeen, Birmingham, Keulen-Bonn, Maribor, München en Rostock, maar die verbindingen worden in de loop van de komende weken stopgezet. Alleen de verbindingen naar London City Airport en Zürich blijven bestaan. Het bedrijf wil meer focussen op private en chartervluchten, meldde VLM in een persbericht dat gisteren verspreid werd. Ook de eerder aangekondigde nieuwe verbinding naar Manchester vanuit Deurne en Oostende wordt uitgesteld.

Trends van 6 juli 2018: “Het gaat vooral over zakenvluchten en het aantal boekingen in september en daarna was zeer beperkt”, zegt Panneels maandag. De beslissing om zeven van de negen lijnvluchten te schrappen komt er na een interne evaluatie.

Eind juli raakte al bekend dat de lijnvluchten naar Birmingham vanaf 10 augustus tijdelijk zouden worden geschrapt door een te laag aantal boekingen.

“De vraag naar chartervluchten is groot maar aan die vraag kon door de lijnvluchten niet worden voldaan”, verduidelijkt Panneels. VLM zal alvast één toestel met vaste bemanning inzetten voor luchtvervoer op maat, in samenwerking met maatschappij The Aviation Factory.

“Terzelfdertijd zal er ook een vlootreductie worden doorgevoerd”, zegt de nieuwe VLM-CEO Johan Maertens. “Het is geen geheim dat we al geruime tijd bezig zijn met de voorbereiding van de vervanging van de Fokker 50-toestellen. De verwachte ingebruikname van de nieuwe vliegtuigen is voorzien in de tweede helft van 2019”, aldus Maertens.(…)

En daarmee wordt Deurne stilaan TUI luchthaven. Een luchthaven die teert op toeristische vluchten en … subsidies.

Topzomer voor luchthaven, maar donkere wolken dreigen…

Volgens het Laatste Nieuws van 2 augustus 2018 beleeft de luchthaven van Deurne een topzomer. “Antwerp Airport heeft een uitstekende maand juli achter de rug. De luchthaven van Deurne telde 33.912 passagiers. Een recordmaand en liefst 26 procent meer dan dezelfde periode vorig jaar.” (…)

Zuiden
Antwerp Airport pakte begin juli ook al uit met uitstekende halfjaarcijfers. In de eerste zes maanden van 2018 kreeg de luchthaven ruim 153.000 passagiers over de vloer, zo’n 22.000 meer dan in dezelfde periode vorig jaar en dus een stijging van 16,2 procent.

Heel verbazend waren de goede cijfers voor Antwerp Airport niet. De vluchten van maatschappij TUI naar zuiderse vakantieoorden zitten nog voller dan vorig jaar en er kwamen vooral dankzij het herrezen VLM Airlines bestemmingen bij. ”

Ingrid Pira: “Minister Weyts talmt met luchthaven Deurne”

Een ander geluid horen we van Ingrid Pira in de Gazet van Antwerpen van dezelfde dag. “”Vlaams Parlementslid Ingrid Pira (Groen) heeft kritiek op Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) in het subsidiedossier over de luchthaven van Deurne. “De minister treuzelt om het dossier in te dienen bij Europa omdat hij schrik heeft dat de Vlaamse staatssteun aan de luchthaven als onterecht zal worden bestempeld”, zegt Pira.

“Niet in het minst omdat Europa een afstand van honderd kilometer tussen luchthavens als “redelijk” beschouwt. De luchthaven van Deurne ligt op 35 kilometer van Zaventem en op 80 kilometer van Eindhoven.” Weyts zegt dat hij het dossier via een “procedure van pre-notificatie” heeft aangemeld. “Dat duurt, maar we verkiezen een dossier dat volledig werd doorgesproken.” Hoe zal de luchthavan zich hieruit liegen?!

Ryanair schrapt 104 vluchten van en naar ons land wegens staking

De Ierse lagekostenmaatschappij Ryanair schrapt op 10 augustus 2018, 104 vluchten van en naar ons land. Ze doet dat nadat de christelijke vakbond CNE en de Belgian Cockpit Association (BeCa) eerder deze week een staking van de piloten aankondigden. Dat heeft Ryanair vrijdag gemeld.

Het Nieuwsblad van vrijdag 3 augustus 2018: “Ryanair geeft aan dat de getroffen klanten op de hoogte zijn gebracht via e-mail/sms en overgeboekt worden naar een andere Ryanair-vlucht (of hun geld terugkrijgen). “We verontschuldigen ons bij onze klanten voor de hinder door deze stakingen”, klinkt het. (…)

Niet eerste staking

Ook eind juli was er al een staking bij Ryanair. Woensdag 25 en donderdag 26 juli werd het werk neergelegd. Dat was zowel bij het Belgisch personeel als bij personeel uit andere Europese landen het geval. Zo’n 600 vluchten moesten door de staking geannuleerd worden. Dat had gevolgen voor zowat 50.000 reizigers. Ryanair telt 700 personeelsleden in België, van wie er 600 op de luchthaven van Charleroi werken.

De personeelsleden van lowcostluchtvaartmaatschappij Ryanair staken voor betere arbeidsvoorwaarden en een erkenning van de vakbond. Onder meer in Zweden zal op 10 augustus ook gestaakt worden.

Spaanse klacht

Vrijdag raakte ook bekend dat de Spaanse pilotenvakbond SEPLA een klacht heeft ingediend tegen Ryanair, wegens ‘onregelmatigheden’ in de contracten van zijn Spaanse piloten. (…)

De vakbonden eisen dat Ryanair de wetgeving toepast van het land waarin het actief is, terwijl het bedrijf enkel de Ierse wetgeving wil toepassen. Ze verwijten Ryanair “op de limiet van de legaliteit” te werken en voor “oneerlijke concurrentie” te zorgen. Ryanair wilde vrijdag niet reageren op de klacht.” Wordt vervolgd…

Antwerpse luchthaven is subsidiekoe…

Hoe worden de cijfers van de luchthaven van Antwerpen geflatteerd? Vandaag pakt CEO Marcel Buelens van EGIS Project – de Luchthavenexploitatiemaatschappij (LEM) Antwerpen – uit in de Gazet van Antwerpen online uit met volgende boutade: “Antwerp Airport halveert historische verliezen dankzij tweede winstjaar”. (zie ook vorig bericht op onze blog)

Inderdaad, volgens de balans gepubliceerd op 19 juli 2018 voor het boekjaar 2017 is het negatief eigen vermogen van 622.497 EUR in 2016 gehalveerd naar een negatief eigen vermogen van 308.616 EUR in 2017. In feite heeft de LEM Antwerpen al meer dan 3 jaar op rij een negatief eigen vermogen, wat voldoet aan de definitie van een “zombiebedrijf.

Wat CEO Marcel Buelens verzwijgt is dat de LEM Antwerpen overleeft dankzij de subsidies (belastinggeld!) vanuit het Vlaams Gewest, wat wordt weerspiegeld in de rubriek 740 “Andere bedrijfsopbrengsten – Exploitatiesubsidies en vanwege de overheid ontvangen, compenserende bedragen van de resultatenrekening” van de resultatenrekeningen van de boekjaren 2014 tot en met 2017:

  • In 2014: 781.964 EUR
  • In 2015: 3.570.370 EUR
  • In 2016: 4.013.503 EUR
  • In 2017: 4.901.151 EUR

Vraag is hoe lang zal dit boerenbedrog nog zal duren? Waar blijven al die grote roepers?!

Luchthaven Deurne maakt minder verlies …

Volgens de frut gaat het goed met de Antwerpse luchthaven. Op papier zeker: “De luchthaven van Deurne heeft in 2017 voor het tweede jaar op rij winst gemaakt. Maar door de historische verliezen kleuren de boeken nog altijd rood. “Eind dit jaar moet het historische verlies zijn weggewerkt”, zegt algemeen directeur Marcel Buelens.

Antwerp Airport, zoals de luchthaven van Deurne zich graag noemt, wordt sinds 2014 uitgebaat door de Luchthaven Exploitatiemaatschappij (LEM). De Franse multinational Egis is daar de enige eigenaar van.

“Ik ben tevreden met het resultaat dat we in 2017 hebben neergezet”, zegt Marcel Buelens. “We maken winst met de gewone bedrijfsvoering en werken de historische verliezen stap voor stap weg. Ik wil die verliezen tegen het eind van dit jaar hebben dichtgefietst.”

Door de twee opeenvolgende winstjaren is het historische verlies van de luchthaven van Deurne in twee jaar tijd zowat gehalveerd, van 994.000 naar 492.000 euro. “We betalen vandaag nog steeds de opstartkosten af die Egis in 2014 heeft moeten doen”, zegt Buelens. “Het gaat onder meer om de investeringen in terminals, de nieuwe veiligheidszone en de koffiebar.” (…)

VLM Airlines schrapt vluchten

Maar de luchthaven kampt ook met onzekerheden. Het is bijvoorbeeld de vraag hoeveel luchtvaartmaatschappij VLM Airlines nog zal bijdragen aan de winst van Antwerp Airport.

Toen VLM in 2016 failliet ging, liep de luchthaven veel inkomsten mis, bijvoorbeeld omdat een deel van de luchthaventaks niet werd betaald. Inmiddels is VLM weer van start gegaan met nieuwe eigenaars. Maar de vluchten tussen Deurne en de Engelse stad Birmingham worden vanaf 10 augustus, nog geen vijf maanden na de start, alweer afgeschaft.

Volgens Marcel Buelens zal VLM Airlines ook de frequentie van andere vluchten verminderen. VLM geeft toe dat het die overweging maakt, maar wil nog niet zeggen over welke bestemmingen het gaat.

Het gevaar van Europa

Intussen hangt er ook nog steeds een zwaard van Damocles boven de luchthaven: het is mogelijk dat de Europese Commissie de steun die de Vlaamse overheid aan de luchthaven geeft, als onwettige staatssteun zal beschouwen. Sinds 2014 heeft de Vlaamse overheid zo’n 80 miljoen euro in de luchthaven gepompt. Egis van zijn kant betaalt via LEM jaarlijks een concessievergoeding van 254.000 euro aan Vlaanderen. Maar vier jaar na de start van de publiek-private samenwerking is de vraag of de staatssteun wettig is, nog steeds niet aan Europa gesteld. (…)

Buelens ligt er naar eigen zeggen niet van wakker. “Europa zal dit dossier zeker niet afkeuren, omdat de luchthaven een groot economisch belang heeft voor de Antwerpse regio.”

Luchthaven wil geen klachten meer…

Volgens het Laatste Nieuws van 27 juli 2018 daalt het aantal klachten van omwonenden. “De luchthaven van Antwerpen kreeg in het eerste kwartaal van dit jaar 182 klachten van omwonenden. Dat is 64 procent minder dan in dezelfde periode in 2017.”

Geloven ze die onzin nu zelf?! “De luchthaven heeft veel geïnvesteerd in een beter contact met de buren”, zegt Vlaams parlementslid Annick De Ridder (N-VA). “De daling ligt aan het registratiesysteem”, vindt haar collega in het Vlaams halfrond, Ingrid Pira (Groen). Meer passagiers (13 procent) en meer trainingsvluchten (8 procent) in het eerste kwart van 2018. En toch een stevige daling van de klachten.

Annick De Ridder is tevreden, maar hoedt zich voor euforie. “Een deel van de klachten zal altijd blijven. Het is ook belangrijk om mensen die bekommernissen uiten, goed voort te helpen.”

Tachtig procent van de 182 klachten heeft te maken met overvliegende toestellen en draaiende motoren op de tarmac. De meeste klachten komen uit Boechout: 74. Deurne volgt met 34, Borgerhout 27 en Mortsel 19. Eén omwonende stuurde 14 klachten.

Ingrid Pira is sceptisch. “De luchthaven heeft het registratiesysteem meer dan één keer aangepast. Je kunt nu ook enkel online terecht. Ik krijg al een jaar klachten van mensen die me vertellen dat het systeem niet goed werkt. Bij iemand anders ging de ombudsdienst langs. Die zou zelf fouten hebben ontdekt in hun systeem.” U wordt twee keer omgeleid en krijgt een ellenlange tekst te lezen. Het klachtenformulier bestaat uit 4 bladzijden. Waarschijnlijk het meest onnodige klachtformulier ter wereld. Iets waar Deurne dan toch goed in is…

Géén security checks voor privéjets…

Volgens een nieuwe Europese richtlijn moeten luchtvaartondernemingen de passagiersgegevens voortaan doorgeven aan de veiligheidsdiensten. De PNR-richtlijn (Passenger Name Record) is bedoeld als wapen in de strijd tegen georganiseerde misdaad en terreur, maar bevat een achterpoortje dat met opzet werd opengelaten: voor passagiers van privéjets zijn de regels erg soepel… Een achterpoortje dat met opzet werd opengelaten zo meldt het tijdschrift Knack dinsdagavond.

Het Nieuwsblad van woensdag 25 juli 2018: “Het consortium Investigate Europe deed een onderzoek, waaraan Knack zijn medewerking verleende en dat zich in de eerste plaats concentreert op de PNR-richtlijn (Passenger Name Record), een wetgevend instrument dat bepaalt dat luchtvaartmaatschappijen net voor het vertrek van de vlucht gegevens van passagiers moeten doorgeven aan de zogenaamde ‘passenger information units’.

De richtlijn werd in 2016 goedgekeurd en is sinds mei van dit jaar in bijna alle Europese lidstaten van kracht. Hij is van toepassing op alle luchtvaartmaatschappijen, op één toch wel merkwaardige uitzondering na. Voor kleinere spelers die voornamelijk privé- of zakenvluchten aanbieden, geldt dat de lidstaten zelf mogen beslissen of die al dan niet aan de richtlijn onderworpen zijn.

Het achterpoortje stak al in het eerste tekstvoorstel van de Europese Commissie, maar werd snel opgemerkt door een aantal Europarlementsleden die zich in de materie hadden gespecialiseerd. Het Portugese Europarlementslid Ana Gomes van de socialistische S&D-fractie schreef een aantal amendementen waarin expliciet werd vermeld dat ook gecharterde vluchten en privévliegtuigen onder de richtlijn zouden vallen. Haar amendementen werden opgenomen in de tekst zoals die in september 2015 werd voorgelegd aan de leden van de Europese Raad en de Europese Commissie, maar nadat de tekst vijf keer besproken werd tijdens een zogenaamde ‘trilogue’, waren alle amendementen in verband met privéchartervluchten verdwenen. Wat overblijft, is een bepaling die zegt dat lidstaten deze spelers “mogen, maar niet moeten” opnemen in hun eigen wetgeving.

Toeval of niet: de argumentatie van de Raad komt in grote lijnen overeen met die van de EBAA (European Business Aviation Association), de belangenvereniging van de luchtvaartmaatschappijen die zakenvluchten aanbieden.” Moet er nog zand zijn?!

 

Ook forse vertragingen op luchthaven Deurne…

De technische problemen bij de verkeersleiding van Belgocontrol hebben ook de het vliegveld van Deurne parten gespeeld. Een viertal avondvluchten is met aanzienlijke vertraging in Deurne opgestegen.

Het Laatste Nieuws van 20 juli 2018: “De passagiers van de vluchten naar München (Duitsland), Toulon (Frankrijk) en Zürich (Zwitserland) moesten circa 1.40 à 1.45 uur geduld oefenen voor hun toestel kon vertrekken. Omstreeks 21 uur was de vlucht naar London City – voorzien om 17.45 uur – nog steeds niet opgestegen.

Het hele Belgische luchtruim werd gisternamiddag voor anderhalf uur gesloten. Dat leidde tot heel wat geschrapte en afgeleide vluchten. Vandaag zou alles weer normaal moeten verlopen op Antwerp Airport.”

Cabinepersoneel van Ryanair staakt op 25 en 26 juli

Vakbonden uit vier Europese landen, waaronder België, lanceren een staking bij de Ierse luchtvaartmaatschappij Ryanair. De stewardessen en stewards uit België, Portugal en Spanje staken op 25 en 26 juli, Italië doet ook mee op 25 juli. De hinder zal waarschijnlijk vrij groot zijn… Het Nieuwsblad van 5 juli 2018: “(…) Volgens de christelijke vakbond LBC-NVK zullen in België minstens 110 vluchten geschrapt worden. Zeker 19.800 reizigers zien hun vakantieplan in het water vallen.

Zal mijn vlucht geschrapt worden?

Dat is koffiedik kijken. Ryanair heeft op dit moment nog geen lijst van geannuleerde vluchten. De vakbonden spreken wel al van minstens 110 geschrapte vliegreizen in België. Op een vlucht van Ryanair zitten gemiddeld 180 personen. Minstens 19.800 reizigers zouden dus getroffen kunnen worden.

Zal ik mijn vlucht dan maar omboeken?

“Ik zou het ticket nog niet annuleren”, zegt Kevin ­Lamers van vlucht-vertraagd.be, dat zich specialiseert in schadeclaims tegen vliegtuigmaatschappijen. “Passagiers kunnen wel al een goedkoop alternatief opzoeken bij een andere maatschappij.” Bovendien zullen niet alle vluchten van en naar België getroffen worden. (…)

Krijg ik een vergoeding als mijn vlucht geschrapt wordt?

Uiteraard. “Ryanair moet passagiers gratis omboeken naar een andere vlucht op een andere datum of het volledige bedrag van het ticket terugbetalen”, zegt Sven Heyndrickx, woordvoerder van de FOD Mobiliteit. “Als de vlucht minder dan twee weken voor vertrek geannuleerd wordt, hebben passagiers ook recht op een schadevergoeding. Dat bedrag varieert tussen de 250 en 600 euro, afhankelijk van de lengte van de vlucht.” De maatschappij moet passagiers ook persoonlijk informeren.”

Dirk Holemans: groene vliegtuigreizen zijn een illusie

De plannen van de luchtvaartsector zijn even geloofwaardig als die van de software van Volkswagen in de autosector, zegt Dirk Holemans van ecologische denktank Oikos. Knack van vrijdag 6 juli 2018: “(…) Wereldwijd steeg het luchtverkeer met 8,1 procent in 2017, voor Europa alleen zijn dat meer dan duizend vluchten per dag extra. Als we als referentiepunt de publicatie nemen van het eerste invloedrijke milieurapport, Grenzen aan de Groei in 1972, is het aantal vervoerde passagiers sindsdien vertienvoudigd van 400 miljoen tot bijna 4 miljard. Toch wel een cijfer om bij stil te staan. Want qua ecologische schade zitten we allang Beyond the Limits. Tussen 1990 en 2010 steeg de totale uitstoot van CO2 met ongeveer 25 procent, die van het internationale luchtverkeermet meer dan 70 procent. De prognose is dat het luchtverkeer onafgebroken zal blijven groeien tot zeker 2030 en dus zonder gewijzigd beleid nog veel meer broeikasgassen zal uitstoten.

Gelet op de ernst van de klimaatopwarming, zou je denken dat het alle hens aan dek is bij luchvaartmaatschappijen en luchthavens. Ik denk dan aan knappe koppen die hun directies overtuigen om zich volop storten op duurzame transportwijzen, de trein voorop.

De realiteit stelt teleur. De luchtvaartsector werkt al enkele jaren aan het plan CORSIA, wat chique klinkt als Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation. Dit komt er kort gezegd op neer dat de luchtvaartsector helemaal niet van plan is minder broeikasgassen uit te stoten. Ze wil de eigen uitstoot neutraliseren door te betalen voor compensatiemaatregelen. Dit komt brutaal gezegd neer op het volgende: ‘Wij breiden onze vluchten en luchthavens zoveel uit als we willen, en trekken ons verder niets aan.’

Luchthavens zijn steevast kampioen in greenwashing (het zich groener of maatschappelijk verantwoorder voordoen dan een bedrijf of organisatie daadwerkelijk is, nvdr.). Zo stelt de luchthaven van Bristol in een glossy brochure dat ze koolstofneutraal wil worden tegen 2030, met ernaast een foto van een opstijgend vliegtuig. Een straffe ambitie als je die wil combineren met de beoogde groei van vijftig procent. De realiteit is anders: de uitstoot van de vliegtuigen zit niet inbegrepen in hun berekening van hun ecologische voetafdruk… Maar intussen wekken ze wel de indruk dat het dak van de luchthaven volstouwen met zonnepanelen volstaat om de uitstoot van de vliegtuigen weg te toveren.

(…) Alles samengevat: de plannen van de luchtvaartsector zijn even geloofwaardig als die van de software van Volkswagen in de autosector. Als dit alles zo doorgaat, is de luchtvaart de snelste weg om de planeet stuk te braden. Enkel stevige overheidsmaatregelen kunnen hier het tij keren, en wel op twee domeinen.

Het eerste domein is het werk maken van eerlijke en ecologische fiscaliteit. Hierbij zijn er twee stappen te nemen. De eerste is gewoonweg de logica zelve, namelijk de fiscale vrijstelling die luchtvaartactiviteiten genieten beëindigen. Dus ja, een heffing op kerosine zoals de automobilist die betaalt op zijn autobrandstof, BTW op vliegtuigtickets zoals de treinreiziger die betaalt op elk treinticket, alsook een verbod op het verder subsidiëren van luchthavens. Neem nu de luchthaven van Deurne, een echte subsidieslurper. Die slaagde erin om recent uit te pakken met nieuwe vluchten naar Keulen. Dat is dus een stad waar je vanuit Antwerpen met de trein in ruim twee uur en een half geraakt. Dergelijke vluchten over korte afstand staan haaks op elke notie van duurzaamheid. Dat laatste vinden we gelukkig meer en meer terug bij organisaties zoals de Universiteit Gent, dat sinds kort haar personeel voorschrijft om standaard voor dergelijke afstanden de trein of de bus te nemen.

Zo komen we tot de tweede stap op vlak van fiscaliteit: het specifiek belasten van milieubelastende activiteiten. Hier zien we bij de Nederlandse regering alleszins meer politieke moed dan in ons eigen land. Onze Noorderburen willen tegen 2021 een vliegtaks invoeren. De betrokken staatssecretaris stelt de huidige realiteit goed voor: ‘Nu is het zo dat als je van Schiphol naar Thailand vliegt en je bestelt op de luchthaven een kop koffie, dan betaal je op die koffie meer belasting dan op die hele vlucht met alle vervuiling die ermee gepaard gaat.’ Het effect van de maatregel zal echter beperkt zijn omdat het om kleine bedragen gaat. We spreken van een bedrag van ongeveer 4 euro per passagier binnen Europa en 22 euro bij intercontinentale vluchten. Naarmate een dergelijke koolstofheffing een stuk hoger ligt, zal ook het prijsverschil groter worden.

Als je de twee stappen samen neemt, belasting op kerosine en vliegtuigtickets alsook een koolstofheffing, dan wordt de huidige cheapticket-prijs van vliegen al gauw het dubbele. (…)

Ten eerste vliegen echt arme mensen heel weinig. Cijfers voor het Verenigd Koninkrijk tonen dat de helft van de bevolking afgelopen jaar heeft gevlogen, terwijl ongeveer tien procent van de bevolking verantwoordelijk is voor zestig procent van de vluchten. Niet toevallig de hoogste inkomensgroepen. Door deze laatste groep veel meer te laten betalen voor het vliegen en met de inkomsten bijvoorbeeld de vervangingsinkomens boven de armoedegrens te tillen, bestrijd je net de ongelijkheid. Fundamenteler is de vraag die ik in mijn boek Vrijheid & Zekerheid stel, namelijk of vliegen wel een mensenrecht is.

Met dit debat komen we bij het tweede mogelijke domein van doortastend overheidsbeleid, het beperken van het aantal vluchten. De luchtvaartexpert Paul Peeters stelt dit bijvoorbeeld voor per luchthaven. Dit klinkt minder radicaal dan het is, we doen het bijvoorbeeld al jaren wereldwijd voor wat betreft de visvangst met visquota. Een andere mogelijkheid is het toekennen per persoon van een CO2-budget. Dan moet je dus keuzes maken welke activiteiten je het belangrijkste vindt in je leven, waarbij de koolstofintensiteit een rol speelt. Je kan dan nog steeds zoveel fietsen als je wil, aardig wat de trein nemen maar het vliegtuig veel minder. Deze begrenzing van je goesting om zonder nadenken te consumeren, in functie van het behoud van levenskwaliteit voor jezelf en je kinderen later, staat uiteraard haaks op wat de reclamemachine ons elke dag voorhoudt.

Zonder deze structurele maatregelen is het onmogelijk om het klimaatakkoord van Parijs ook echt in de praktijk om te zetten. Een verstandig overheidsbeleid, met focus op de lange termijn, zorgt er ook voor dat het ecologisch debat niet verzandt in morele oordelen, waarbij we het louter aan het individu overlaten om te proberen diëten in de snoepwinkel die onze consumptiemaatschappij is. Tegelijk zijn positieve voorbeelden zoals Zomer zonder Vliegen belangrijk. Ze tonen in het maatschappelijk debat dat heel wat mensen nu al van het leven genieten binnen de grenzen van de planeet. Een ding is zeker, de tijd om het allemaal nog wat voor ons uit te schuiven, is helemaal voorbij.”