RubriekenDuiding

Duiding

Burgertop over de luchtvaart vraagt reële prijzen voor vliegen

Op de eerste nationale burgertop over de luchtvaart zaterdag in Wijk aan Zee (Nederland) hebben de deelnemers vooral gepleit voor een eerlijker financiering. Vliegen moet kunnen, maar de prijzen fairder worden.

Trouw van 17 november 2019: “Vliegen moet mogelijk blijven, maar de sector zou geen belastingvoordelen meer mogen hebben. Met accijns op kerosine, btw op tickets en een milieubelasting voor ‘veelreizigers’ moet de prijs van vliegen omhoog. Daarmee wordt een vakantie- of zakenreis niet onnodig duur, maar ontstaan reële prijzen voor een nog steeds vervuilend product, aldus de deelnemers.

Na een aantal experimenten met lokale en regionale burgertoppen, namen zaterdag honderd geselecteerde burgers deel aan de eerste nationale top, die meteen over een heikel onderwerp ging. Hoewel doorgaans politici, juristen en technocraten aan het woord komen als het over de luchtvaart gaat, zijn burgers met verschillende achtergronden er beter in om naar een aanvaardbaar compromis toe te werken, vinden de organisatoren.

Volgens initiatiefnemer Bert Blase, burgemeester van Heerhugowaard, zijn juist ingewikkelde onderwerpen bij uitstek geschikt voor een burgertop. “Burgers laten vanuit hun eigen invalshoek juist zien wat er wél mogelijk is.”

Daarom zaten aan tafel geen bekende Nederlanders, maar gewone burgers met verschillende achtergronden. Zowel de mensen die last hebben van de luchtvaart, zoals omwonenden, waren vertegenwoordigd, maar ook zij die er van leven, zoals een purser en een gezagvoerder van de KLM. (…)

KLM-purser Jürgen Nagelkerke, een van de initiatiefnemers van een luchtvaartplatform voor behoud van banen, stelde tijdens deze burgertop een soort ‘minimumverkoopprijzen’ voor, een bodemprijs waaronder niet verkocht mag worden. Dat is volgens hem niet leuk voor Europese prijsvechters, maar wél goed voor het Schipholnetwerk. (…)

Commissie van wijze vrouwen en mannen
Job Cohen, oud-minister en -burgemeester van Amsterdam, kwam in de loop van de top ook luisteren naar de conclusies. Hij is gevraagd om een commissie van wijze vrouwen en mannen te leiden die de minister van Infrastructuur half 2020 gaat adviseren over mogelijke nieuwe vormen van inspraak en regie over de complexe luchtvaartproblematiek.

In februari wordt een tweede nationale burgertop georganiseerd in Oost-Nederland, over het nog te openen Lelystad Airport.” In Vlaanderenland zal een burgertop wel niet morgen zijn vrezen we…

Krimp luchtvaart onvermijdelijk

De Nederlandse luchtvaart moet krimpen, in plaats van te groeien stelt een brede coalitie van milieuorganisaties. Het is de enige manier om de grenzen van klimaat, natuur en gezondheid te kunnen respecteren, opperen ze. Zonder ingrijpen, zal de luchtvaart ondanks betere vliegtuigen in 2045 volgens deze organisaties meer uitstoten dan alle andere Nederlandse sectoren bij elkaar opgeteld.

NOS van donderdag 3 oktober 2019: “Later dit jaar komt het kabinet met een Luchtvaartnota, waarin staat hoe de vliegtuigsector zich de komende decennia mag ontwikkelen. De milieuorganisaties geven een schot voor de boeg met hun eigen nota (.pdf). Ze willen de overheid, de luchtvaart- en treinsector, de reisbranche en het bedrijfsleven de “noodzakelijke maatregelen aanreiken” om de luchtvaart binnen veilige grenswaarden te krijgen.

De uitgangspunten die de milieuclubs hanteren zijn het klimaatdoel om de opwarming te beperken tot 1,5 graad, het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie over geluidsoverlast en mogelijk schadelijke gevolgen voor de gezondheid door stikstof en ultrafijnstof.

Luchtvaart buitenbeentje

Aan universiteiten en bij vliegtuigfabrikanten wordt hard gewerkt aan de ontwikkeling van zuinigere vliegtuigen. Maar, stelt het rapport, dat zijn allemaal tijdrovende processen, die op korte termijn geen grote reductie van uitstoot opleveren. Ook wordt op langere termijn veel verwacht van duurzame brandstoffen. Maar die kunnen in 2030 hooguit leiden tot een CO2-reductie van minder dan 10 procent, zeggen de milieuorganisaties. (…)

Volgens het rapport zal de luchtvaart in 2050 twee keer zoveel uitstoten als alle andere Nederlandse sectoren bij elkaar, die samen het Klimaatakkoord hebben ondertekend. Ook is de luchtvaart een buitenbeentje, want het is vrijwel de enige sector die nog een forse groei van de uitstoot laat zien.

Stikstof

Niet alleen de CO2-uitstoot baart de opstellers zorgen. De luchtvaart veroorzaakt rond Schiphol beduidend meer stikstof en ultrafijnstof dan in andere gebieden in Nederland. De gevolgen hiervan voor de gezondheid van omwonenden is niet duidelijk, zeggen de milieuorganisaties. Daarom zou uit voorzorg de hoeveelheid stikstof en fijnstof naar beneden moeten worden gebracht.

Bovendien leiden vliegbewegingen ertoe dat er stikstof neerslaat in Natura 2000-gebieden. Als gevolg van een rechterlijke uitspraak over stikstof, kan de luchtvaart niet verder groeien, schatten de organisaties in.

Geen belasting

Dat de luchtvaart zo hard groeit, komt voor een deel doordat vliegen relatief goedkoop is, zeggen de milieuorganisaties. Dat komt deels doordat de luchtvaart is vrijgesteld van belastingen op de brandstof. Waar op alle andere vormen van vervoer en transport belasting wordt geheven, hoeft er geen accijns betaald te worden op kerosine. De reden hiervoor is te vinden in een 75 jaar oud internationaal verdrag: de Conventie van Chicago uit 1944. (…)

Maar, zeggen de onderzoekers, er is ook sprake van een misverstand. “Anders dan vaak wordt beweerd, wordt het heffen van andere belastingen op luchtvaart uitdrukkelijk niet verboden.” Ook kunnen landen onderling besluiten om accijns te heffen op kerosine. (…)

De Nederlandse staat loopt hierdoor meer dan 2 miljard euro mis. Landen om ons heen hebben wel al lang vliegbelastingen. Ook Nederland wil vanaf 2021 een vliegbelasting invoeren. De aangekondigde 7 euro per ticket leidt tot een totale opbrengst van 200 miljoen. “Dat staat in schril contrast”, schrijven de milieuorganisaties, “met de genoemde 2 miljard aan gederfde belastinginkomsten.” Lees het volledige artikel hier.

 

Helft van de vliegtuigreizen heeft slechts beperkt belang

De Nederlandse zakelijke pers heeft een meer realistische kijk op de luchtvaart dan de locale en/of Vlaamse pers. Niet de vinger op de wonde, maar toch to the point.

Express Business Nederland van 28 september 2019: “Nagenoeg de helft van de passagiersvluchten die vliegtuigen uitvoeren, hebben voor de reiziger zelf weinig betekenis. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de universiteiten van Oxford en Surrey in Engeland, Lund in Zweden en Otago in Canada, gebaseerd op een analyse van bijna zeshonderd vliegtuigreizen die Zweedse studenten de voorbije zes jaar ondernamen.

“De luchtvaart is in toenemende mate het decor van conflicterende belangen,” zegt onderzoeksleider Debbie Hopkins, professor menselijke geografie aan de University of Oxford. “Onder meer de klimaatverandering doet fundamentele vragen over de luchtvaart rijzen. De sector krijgt bovendien ook te maken met kritiek rond luchtvervuiling en lawaaihinder.”

“Daarnaast groeit toenemend verzet tegen de aanhoudende uitbreiding van de luchtvaartinfrastructuur op de grond. Dit creëert een toenemende spanning tussen het gedrag van de reiziger en de bekommernis over de opwarming van de aarde. Deze spanning kwam onder meer naar voor door de opkomst van de vliegschaamte-beweging in Europa.”

Frequent flyers

“De noodsituatie die rond de klimaatverandering is ontstaan, vereist maatregelen om de oplopende aantallen vliegtuigreizen af te remmen,” zegt professor Hopkins. “Dat fenomeen heeft trouwens een opmerkelijk karakter. Het merendeel van die groei is niet gedragen door een sterke toename van de reizigerspopulatie. Men moet daarentegen immers vaststellen dat een relatief beperkte groep veel frequenter is beginnen te vliegen.” (…)

Milieukosten

Bovendien kwam uit de studie vrije tijd als populairste motief voor de reizen naar voor. Deze status kregen 42 procent van alle verplaatsingen mee. De studie toonde echter dat de respondenten zelf aan 48 procent van deze vluchten slechts een beperkte waarde toekenden.

“Om de impact van de luchtvaart op de klimaatverandering te verminderen, moeten onmiddellijke maatregelen worden genomen,” zeggen de onderzoekers. “Vluchten die door de reiziger zelf overbodig worden genoemd, zouden dan ook zoveel mogelijk moeten worden verminderd. In dat kader is het belangrijk dat de milieukosten van de vluchten in de prijs van het vliegticket zijn inbegrepen.” Lees het volledige artikel hier.

De groei van de luchtvaart: meer dan een fait divers!

Een opinie van de website Zomer Zonder Vliegen. Zomer Zonder Vliegen werd gelanceerd in het voorjaar van 2018 en is een (permanente) campagne voor een groter bewustzijn wil creëren over de impact van vliegreizen.

Laten we doorgaan met de luchtvaart verder te laten groeien, het klimaatprobleem is niet onze fout of we lossen het later wel op! Het was zowat de samenvattende teneur van verschillende berichten die vorige week in de media verschenen. Die berichten leken een beetje tussen de plooien van de actualiteit te vallen – alsof het om faits divers ging, om weetjes waar we verder niets mee hoeven aan te vangen, om bladvulling desnoods. Think again!

Gelukkig maar dat de Ideale Wereld tenminste nog voor wat hilariteit zorgde over één van die nieuwsfeitjes: vanaf 9 september vliegt het kersverse Air Antwerp op weekdagen drie maal heen en weer naar Londen. Daarnaast lazen we in de krant ook dat Egis, de uitbater van de luchthaven van Antwerpen, concrete onderhandelingen voert om verbindingen in te leggen naar verschillende andere bestemmingen in Engeland, Duitsland en Zwitserland. Enkele dagen eerder had de CEO van TUI op VRTnws in een onduidelijk en weinig geloofwaardig verhaal nog gepleit voor minder vliegtuigen om de klimaatdoelstellingen te halen. Ook het mantra ‘versnelde vergroening van de luchtvaart’ werd nog eens bovengehaald. Over hoe die vergroening dan precies moet gebeuren, bleef de CEO erg vaag – het is ondertussen wel al duidelijk dat groen vliegen op korte en middellange termijn een totale illusie is.

Afgelopen vrijdag kwam KLM dan weer met het nieuws dat ze één van de vijf vluchten per dag van Amsterdam naar Brussel schrappen en vervangen door een rit met de Thalys. Dat noemt KLM onomwonden duurzaam, maar de maatschappij is niet te beroerd om toe te geven dat de vrijgekomen luchthavencapaciteit gewoon gebruikt zal worden voor langeafstandsvluchten.

Laat het heel duidelijk zijn: als je de verschillende berichten van vorige week naast elkaar legt, zijn het allesbehalve faits divers. Het grotere plaatje wordt snel duidelijk. Nog maar eens blijkt hoe weinig overheid, bedrijfsleven en publieke opinie doordrongen zijn van de urgente noodzaak om écht werk te maken van de klimaattransitie. (…)

De luchthaven van Antwerpen is vooral een zakenluchthaven. Reden te meer om in actie te schieten tegen de nieuwe verbindingen en de geplande uitbreidingen. Waar waren de actievoerders (ik ben er zelf één) om tijdens het vertrek van de eerste vlucht van Air Antwerp naar Londen stevig kabaal te maken? Ik was er zelf ook niet dus ik heb mooi praten, maar ik heb ze eerlijk gezegd gemist! De frequent flyers van Deurne mogen we wat mij betreft gerust op een andere manier aanspreken dan de occasionele vakantiereiziger. Voor die laatste willen we met Zomer Zonder Vliegen een onveranderlijk positief verhaal brengen over anders reizen, bewuster reizen, en ja, soms dichter bij huis reizen. Met vliegschaamte en schuldgevoel kunnen we niets, we gaan volop voor treintrots. 

Maar wat met de zakenreizigers? Misschien moeten we hen nét wel opzadelen met een milde portie vliegschaamte? Die captains of society, zouden die zich net niet het meest bewust moeten zijn van het klimaatprobleem en er dan ook naar handelen? We moeten niet bang zijn hen op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en voorbeeldfunctie te wijzen. Zelfs al zou het iets meer tijd kosten om met de trein naar de Engelse hoofdstad te gaan, dan nog is dat echt geen argument om voor een vliegreis te kiezen. Of kan je op een Fokkervliegtuig van 30 jaar oud zo veel comfortabeler werken dan op de Eurostar? 

Als klimaatbeweging moeten we nieuwsberichten als die over Air Antwerp en de uitbreiding van luchthaven van Deurne volop aangrijpen om pertinente vragen te stellen, om op de absurditeit  van economische beslissingen te wijzen en om een vuist te maken tegen het politieke beleid dat die beslissingen faciliteert. Met haar nonsensicale aanpak sloeg de Ideale Wereld de nagel op de kop: enerzijds lage emissiezones invoeren en anderzijds de meest klimaatonvriendelijke transportmodus verder laten groeien, hoe leg je dat eigenlijk uit? Wat voor beleid is dat eigenlijk? Simpel: dat kan je niet uitleggen en het is geen beleid. 

De luchtvaart terugbrengen binnen de grenzen van een leefbare planeet, dat is waar we dringend werk van moeten maken. De verschillende mediaberichten vorige week tonen jammer genoeg aan dat het ons nog steeds niet menens is!

Tot slot: het haalde enkel de lokale media, maar er was toch ook nog positief nieuws van verzet in’t Stad te rapen vorige week: een aantal Antwerpse burgerbewegingen dienden klacht in tegen een eerdere illegale uitbreiding van de startbaan van Deurne. Wordt vervolgd!” Volledige artikel hier.

EU-studie: kerosinebelasting is wel mogelijk

Een mooi artikel uit MO-Magazine van 14 mei 2019: “Mocht België de kerosine belasten van alle vliegtuigen die op zijn grondgebied vertrekken, dan zou de CO2-uitstoot er met zeventien procent verminderen. Volgens een Europese studie zou dit de globale economie niet schaden en jaarlijks bijna 500 miljoen euro aan inkomsten genereren. Dat zegt de Bond Beter Leefmilieu, die de studie in handen kreeg.

De studie is al een jaar oud maar werd niet vrijgegeven. Volgens de resultaten blijkt dat een daling van zeventien procent – of 0,7 miljoen ton CO2 – gelijk is aan elk jaar 270.000 auto’s van de Belgische wegen halen.

“De studie, die vorig jaar afgerond maar nog niet gepubliceerd werd, ontkracht de mythe dat de economie onherstelbare schade zou oplopen als luchtvaartmaatschappijen accijnzen moeten betalen op hun brandstof”, zegt Bill Hemmings, luchtvaartdirecteur van de Europese ngo Transport & Environment.

Geen cent accijnzen betaald
Het wegtransport in Europa, met name vrachtwagens en auto’s, betaalt accijnzen op zijn brandstof. Dit in tegenstelling tot lokale en buitenlandse luchtvaartmaatschappijen in Europa: die hebben nog nooit een cent accijnzen betaald op de brandstof die ze tanken op EU-luchthavens. Zelfs niet voor binnenlandse vluchten, hoewel het rapport aantoont dat de barrières hiervoor in 2003 opgeheven werden. Lidstaten zijn sinds dat jaar bevoegd om kerosine te belasten voor vluchten binnen Europa.

Ter vergelijking: kerosine getankt voor binnenlandse vluchten wordt al jarenlang belast in landen over de hele wereld, zoals de VS, Australië, Japan, Canada en Saoedi-Arabië.


Verdrag van Chicago
“De luchtvaart in Europa heeft decennialang een gratis pas gekregen op het vlak van brandstofbelastingen. Dat moet nu eindigen”, zegt Laurien Spruyt van Bond Beter Leefmilieu. “Een taks op kerosine is essentieel om de klimaatverandering te bestrijden en zou geweldig nieuws zijn voor miljoenen mensen die last hebben van vliegtuiglawaai. Europa’s unieke en trieste status als belastingparadijs voor kerosine is onverdedigbaar.” (…)

Top Europese ministers
De luchtvaartsector in Europa is zwaar onderbelast in vergelijking met andere regio’s. Meer dan twintig EU-landen leggen de internationale luchtvaart helemaal geen taksen op. In tegenstelling tot Noord-Amerika, het Midden-Oosten en Azië: daar belasten landen binnenlandse kerosine of passen ze tickettaksen, btw of omzetbelastingen toe.

De Europese ministers van Financiën komen midden juni bijeen in Den Haag voor een tweedaagse top over luchtvaartbelastingen, een primeur. “Wij willen dat de Belgische ministers met de resultaten van de studie aan de slag gaan op die top en concrete stappen ondernemen om een kerosinetaks in te voeren”, zegt Spruyt. “Nederland en Frankrijk toonden hier al bereidheid toe. Het wordt hoog tijd dat de luchtvaart net als andere transportsectoren een bijdrage levert aan het halen van de klimaatdoelstellingen.”

Transport versus klimaat
Transport is Europa’s grootste klimaatprobleem, goed voor 27 procent van de Europese broeikasgasemissies. De CO2-emissies van de luchtvaart stegen vorig jaar met 4,9 procent in Europa, terwijl de uitstoot van alle andere transport met 3,9 procent daalde.

De CO2-uitstoot van de luchtvaart in Europa is de afgelopen vijf jaar met 26,3 procent gestegen – veel meer dan welke andere EU-emissiebron ook.”

32 miljoen euro subsidies voor verlieslatende regionale luchthavens

Een ijzersterk persbericht van de Bond Beter Leefmilieu, WILOO Oostende en Burgerplatform Vliegerplein (Deurne). “Uit officiële cijfers blijkt dat de regionale luchthavens van Oostende en Deurne al jaren verlieslatend zijn. De jaarrekeningen 2015-2017 tonen dat tegenover een aeronautische omzet van 17 miljoen euro, subsidies van 32 miljoen euro staan. De subsidies bedragen dus het dubbele van de omzet. Bovendien zijn er aanwijzingen dat een en ander niet correct is verlopen in de uitvoering van het decreet van de Vlaamse regionale luchthavens, meer bepaald in het kader van de inbreng van het patrimonium van de beide luchthavens in de LOM’s van Oostende en Antwerpen. Bond Beter Leefmilieu, WILOO en Vliegerplein hebben hiervan aangifte gedaan bij de procureur-generaal bij het Hof van Beroep in Brussel met de vraag de financiële en juridische modaliteiten hiervan te onderzoeken.

Impact op klimaat en luchtkwaliteit

“De privatisering van die lokale luchthavens is aan het begin van deze regeerperiode op zo’n manier geregeld dat alle kostenposten bij de overheid gebleven zijn, en de mogelijke winstgevende posten naar het Franse luchtvaartbedrijf EGIS gingen. Er gaan dus nog steeds miljoenen belastinggeld naar de verlieslatende regionale luchthavens, en dat terwijl die een sterke negatieve impact hebben op de luchtkwaliteit en de klimaatverandering”, zegt Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu. 

Negatieve return

“De luchthaven van Oostende heeft, volgens het schattingsverslag dat bij de akte van kapitaalsverhoging van LOM Oostende-Brugge NV gevoegd werd, een waarde van 192.029.600 euro. Maar de vergoeding die het Franse bedrijf EGIS betaalt voor het uitbaten van de luchthaven, is slechts een fractie hiervan: in 2017 bedroeg deze 226.943 euro. Een opbrengst van 0,12% dus voor de eigenaar, de Vlaamse overheid: een cijfer waar geen enkele bedrijfsleider akkoord mee zou gaan. Tegelijk blijft de Vlaamse overheid alle grote kosten, zoals de overlaging van de startbaan, dragen. Dit betekent dat de return zelfs negatief wordt”, zegt Jacques Denecker van WILOO.

“In Antwerpen betaalt EGIS gemiddeld ongeveer 250.000 euro per jaar voor een volledig uitgeruste luchthaven van 188 ha. Dat is niet meer dan voor een winkel op de Meir. Voor de luchthaven van Deurne geeft het ter griffie neergelegde waarderingsverslag een waarde aan van 115.367.000 euro. Met een concessievergoeding van 236.563 euro in 2017 gaat het om een vergoeding van 0,205% op de gebruikte investering. Ook hier dient de concessiegever LOM Antwerpen NV bijkomend zelf zeer grote kosten te dragen”, zegt Piet Deroeck van Burgerplatform Vliegerplein.

Meester Johan Verstraeten deed namens de actiegroepen aangifte bij de procureur-generaal bij het Hof van Beroep in Brussel. “Er zijn aanwijzingen dat er mogelijk strafbare feiten gepleegd zijn in het kader van het besluit van de Vlaamse regering van 24.10.2014 over de kapitaalsverhoging van de LOM’s en de daaropvolgende notariële aktes”, zegt de advocaat.

Oplossing

“Het goede nieuws is dat de ongelukkige subsidieovereenkomst met EGIS in oktober 2019 afloopt. De nieuwe regering kan dus heel makkelijk de stekker uit de subsidiëring van de luchthavens trekken en de vrijgekomen miljoenen gebruiken voor klimaatmaatregelen”, besluit Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu.

Bond Beter Leefmilieu, WILOO en Burgerplatform Vliegerplein vragen dan ook dat de toekomstige regering de subsidieovereenkomsten niet vernieuwt, een uitdoofscenario voor de luchthaven van Deurne uitwerkt en voor de luchthaven van Oostende een reconversie plant naar een kleinere luchthaven met ingekorte banen die ‘s nachts gesloten is. 

“Actievoerders hebben groot gelijk”

De regering(en) in ons land moeten meer ambitie tonen in hun klimaatbeleid. Dat zeggen meer dan 3.400 academici, onder wie de rectoren van de vijf Vlaamse universiteiten, in een open brief.

De Morgen van 31 januari 2019: “Voor de vierde donderdag op rij komen de ‘bosbrossers’ vandaag op straat, de scholieren die spijbelen om een ambitieuzer klimaatbeleid te eisen. De voorbije weken nam het aantal deelnemers aan die klimaatbetogingen exponentieel toe, tot 35.000 vorige week. In een open brief steken verschillende wetenschappers de jongeren een hart onder de riem. “Op basis van de objectieve feiten kunnen we als wetenschappers enkel besluiten: de actievoerders hebben groot gelijk. Het debat nu aangaan en collectief actie ondernemen is nodig om de overgang naar een koolstofneutrale maatschappij sterk te versnellen”, schrijven de ‘Scientists4climate’.

Het initiatief gaat uit van wetenschappers van verschillende universiteiten, hogescholen en wetenschappelijke instituten, maar de brief werd intussen al door meer dan 3.400 academici uit verschillende disciplines ondertekend. Onder hen vooraanstaande klimaatexperts als Jean-Pascal van Ypersele en Philippe Huybrechts en de rectoren van de vijf Vlaamse universiteiten.

De academici pleiten ervoor dat de regeringen in ons land de klimaatambities verscherpen. Om dat te bereiken, is het noodzakelijk dat het klimaatdebat op basis van feiten gevoerd wordt, legt Sara Vicca, biologe aan de Universiteit Antwerpen, uit. (…)

Rampzalig

De beleidsmaatregelen die momenteel op tafel liggen zijn ruim onvoldoende om de klimaatdoelstellingen te halen, benadrukt Vicca. “Beleidsmakers zeggen altijd dat ze al van alles doen, maar de feiten zijn gewoon dat ze hun doelstellingen niet halen. Voor 2020 lukt dat misschien nog met rekenkundige trucjes, maar als je kijkt naar wat we in 2030 moeten bereiken, dan staan we daar mijlenver af. Op globaal vlak brengt wat nu op tafel ligt ons naar een opwarming van 3 à 4 graden. Dat is gewoon rampzalig.” Volgens de academici moet er dan ook dringend op alle vlakken een tandje worden bijgestoken.

Het klimaatdebat stond ook op de agenda van het Vlaams Parlement. Minister-president Geert Bourgeois (N-VA) kondigde daar aan dat zijn regering gaat bekijken welke extra klimaat- en energiemaatregelen ze kan nemen. (…)”

Duurzame vakantie!

Een interessant artikel over duurzame vakanties op de website nu.nl van 11 januari 2019: ” Dat het klimaat en duurzaamheid een hoofdrol speelt in onze keuze voor een vakantiebestemming, dat is wat sterk geformuleerd. Nederlanders gingen in 2017 nog nooit zo vaak op vakantie naar het buitenland. In 2018 steeg dat aantal met 2 procent naar 22,2 miljoen vakanties naar het buitenland, aldus onderzoek van NBTC-NIPO. Met een totale besteding van 19,8 miljard euro, is er 2 procent meer aan vakanties besteed dan in 2017. Maar er is wel meer animo voor reizen die klimaatvriendelijker zijn. (…)

Waar het onderwerp in de sector lange tijd lastig bespreekbaar was, is er zeker sinds deze zomer meer aandacht voor de negatieve effecten van klimaatveranderingen en vliegen, ziet Griep. “Kijk maar naar de weerstand die er is op uitbreiding van de vliegvelden Schiphol en Lelystad.” Ook de grote touroperators zijn er nu mee bezig, “mede omdat er meer vraag is naar vakanties waarin mensen iets goeds willen doen”.

Effecten op vakantiegenot

Er is sprake van een kantelpunt, aldus reistrendonderzoeker Tessa aan de Stegge. “De effecten van de vele vliegreizen beginnen nu ook het vakantiegenot te raken. Denk aan overtoerisme.” Er wordt op internationaal niveau immers ook meer gereisd, vooral richting de toeristische trekpleisters. “Nederlanders willen graag plekken voor zichzelf houden, willen voelen dat ze iets unieks hebben ontdekt. Inmiddels ben je niet meer alleen als je op de foto wil bij de Trevifontein”, zegt Aan de Stegge. Daarom gaan we vaker reizen naar plekken die nog onontdekt zijn.

Er is een groeiende aandacht voor de ecologische effecten van reizen, met name vliegen. “Dat weet iedereen wel, maar we hebben er tot nu toe weinig last van”, aldus de reistrendonderzoeker. “Ik hoorde laatst iemand zeggen dat er een soort ‘vliegschaamte’ moet ontstaan om dit om te draaien. Zoals nu ontstaat bij het eten van vlees. ‘Vlieg jij nog?'” Als we zien dat we deel uitmaken van het probleem, zoals in het geval van al het plastic dat in de oceanen dobbert, dan doet dat wel iets met mensen, aldus Aan de Stegge. “Maar zoiets ontwikkelt zich langzaam.”

Ook Griep spreekt van een kantelpunt. “Er is steeds meer weerstand tegen grote aanbiedingsacties van vliegtuigmaatschappijen. En vergeet niet de klimaatafspraken die gemaakt zijn in Parijs. Er moet fors geïnvesteerd worden in innovatie op het gebied van duurzaamheid.” 

Griep benadrukt ook dat de klimaatverandering zichtbaarder is geworden, wat soms ten koste gaat van het vakantiegenot. “Waar er vroeger één keer in de twee jaar een calamiteit was, denk aan overstromingen of orkanen, is dat nu drie keer per jaar het geval in soms populaire gebieden. Dat maakt wel indruk.”

Groter animo voor spoor

Lange tijd werd het klimaatprobleem in de reissector weggewuifd met de opmerking ‘compenseer gewoon een beetje en dan komt het goed’, aldus Paul Peeters, lector Sustainable Transport and Tourism bij Breda University of Applied Sciences. “Meer partijen zien nu dat het probleem groter is dan een paar bomen planten.” Dat sommige Nederlanders dat probleem erkennen, is mogelijk te zien aan het groeiende aantal reizigers die voor het spoor kiezen. (…)

Wie zelf ook nadenkt over een meer duurzame vakantie, kan inmiddels op meerdere plekken terecht. Op de site van Better Places kunnen reizigers inmiddels zien hoeveel CO2-uitstoot hun reis veroorzaakt. “Van elke reis zit gemiddeld 80 procent van de uitstoot in de vlucht. Als je een directe vlucht boekt bij een maatschappij met moderne toestellen, kan dit al zo’n 50 procent uitstoot schelen”, aldus Griep.

Zo is een van de tips om over na te denken het feit dat vliegreizen met een overstap over het algemeen voor meer uitstoot zorgen. “Wij gaan ons de komende jaren meer richten op transparantie en de verschillen in uitstoot”, aldus Griep.

De focus zal ook meer komen te liggen op reizen binnen Europa, denkt Griep. “Daar kunnen milieubewuste toeristen volop mooie gebieden vinden. Het vraagt daarnaast minder vliegtijd en kan soms zelfs met de trein. Maar het is wel een specifieke groep die voor zoiets te porren is.” Dat beaamt ook Peeters. “Ik zie de groep mensen die zo actief bezig is met duurzaamheid meer als een niche markt, al groeit de groep mensen die erover nadenkt. Als je kijkt naar de keuzecriteria voor een vakantie, dan staat het milieu ergens op plek tien en geld bovenaan. De grote groei van de afgelopen twee jaren komt niet zozeer door milieubewustzijn, maar ook omdat het gewoon leuk en efficiënt is om met de trein te reizen.”

Dat beaamt ook Aan de Stegge. “Frappant is dat mensen de duurzame keuzes wel willen maken, maar als het meer kost of ten koste gaat van het eigen genot, dan prevaleert ons eigenbelang.” Dat geldt voor de meerderheid. “Een kleine groep van zo’n 10 procent is intrinsiek duurzaam gemotiveerd.”

Meer transparantie

Er komt wel meer aandacht voor transparantie over duurzaamheid en uitstoot, denkt Peeters. “Waar je bij partijen als Better Places en SNP Natuurreizen je uitstoot kan inzien en vergelijken, zijn er inmiddels ook hotelketens die uitrekenen wat ze uitstoten.” Hotels kunnen heel makkelijk iets doen om te verduurzamen, bijvoorbeeld door zonnepanelen te plaatsen of waterbesparende douchekoppen op te hangen, aldus Griep. “Je bent haast een dief van je eigen portemonnee als je dat niet doet. De sector communiceert er alleen niet veel over.” Wel is er de website Bookdifferent, waar mensen hotelinformatie kunnen inzien over de CO2-uitstoot per kamer per nacht kan inzien, tipt Griep.

Die cijfers worden alleen niet door iedereen gedeeld omdat dit commercieel te gevoelig ligt, aldus Peeters. “Pas als iedereen die cijfers openbaart, krijgen we echt inzicht in de situatie.” Dit moet eigenlijk een vaste regel worden, vindt Peeters. “Biedt inzicht in de cijfers per bed of per overnachting. Hetzelfde geldt voor de luchtvaart. Zij geven ook geen informatie over hun brandstofgebruik, terwijl iedereen binnenkort aan een brandstofnorm moet voldoen en die cijfers dus wel bekend zijn.” Vanuit de milieubewegingen is er een groeiende vraag om deze transparantie, aldus Peeters. (…)

‘Recordjaar’ valt tegen voor luchthaven…

Voor CEO Marcel Buelens is het een tegenvaller: géén 300.000 passagiers voor 2018. De CEO belooft alvast beterschap voor volgend jaar.

We schrijven 7 januari 2019 en de luchthaven van Deurne heeft nog geen passagiersaantallen voor december gepubliceerd. Ook een statistisch overzicht voor 2018 kon er niet vanaf. De statistieken zijn summier op de luchthaven, om het met een understatement te zeggen. Voor de overname van EGIS telde het jaarverslag een twintigtal bladzijden. Nu past alles op een A4’tje… Hoe kan men een luchthaven sturen zonder uitgebreide statistieken?! Beloftes van de CEO zullen weinig opleveren vrezen we.

Als de we pers moeten geloven klokt de luchthaven af op 298.403 passagiers. Een stijging met een tien procent, duidelijk minder dan wat men verwacht had.

Gazet van Antwerpen van 4 januari 2019: “Antwerp Airport nam de afgelopen jaren een hoge vlucht. Tien jaar geleden was er nog sprake van 176.971 passagiers en liep dat aantal terug tot 121.357 in 2014, maar sindsdien schiet het aantal reizigers via de gecontesteerde luchthaven fors de hoogte in. Alleen een dip in 2017 zorgt nog voor een kleine uitzondering in die trend.”

Dat is de werkelijkheid geweld aan doen. In 1996 telde het vliegveld al 272.989 passagiers. Net iets minder dan in 2017! In 2001 deed de luchthaven het nog beter: 273.208 passagiers.

Een nog belangrijker cijfer is dit: de minderheid van toeristenvluchten staan dan in voor 88 procent van de passagiers! Onder Marcel Buelens is Antwerp Airport verworden tot een toeristenluchthaven! Een toeristenluchthaven die wel handenvol subsidies slokt!

We kunnen niet anders dan vaststellen dat Deurne zich vastbijt in de monocultuur. TUI deelt de lakens uit. Concurrenten zijn al verdwenen…

Nog een citaat uit de Gazet van Antwerpen: “Dit jaar zet de luchthaven in op onder meer familiebezoek vanuit of naar het buitenland, de zogenaamde ‘etnische trafiek’. Daarvoor komen er dit jaar met Tanger, Lublin en Enfidha (respectievelijk in Marokko, Polen en Tunesië) drie nieuwe bestemmingen bij, waardoor de CEO nog op een forse groei hoopt tegenover het aantal passagiers in 2018. “We denken dit jaar nog 20 tot 25% te kunnen groeien, richting 350.000 passagiers”, maakt Buelens zich sterk.”

Ook in 2019 tellen de omwonenden en het milieu niet meer mee…

Greenpeace: stoppen met groeien enige oplossing tegen klimaatverandering

Vliegtuigen worden door innovatie zuiniger en duurzamer. Mooi maar dat is niet genoeg zegt Greenpeace. Stoppen met groeien is enige oplossing tegen klimaatverandering, stelt Greenpeace. Trouw van 26 oktober 2018: “Innovaties, zoals elektrische vliegtuigen, kunnen pas op lange termijn verschil gaan maken. “De technologische ontwikkelingen in de luchtvaart gaan te langzaam om CO2-neutraal te worden in 2050”, zegt Cas van Kleef, campagneleider bij Greenpeace. “Als de luchtvaartsector wil aansluiten bij het klimaatakkoord van Parijs, dan kunnen er nu geen vluchten meer bij.”

Van Kleef kent ze stuk voor stuk: de technologische oplossingen waarmee de sector op te proppen komt om maar te voorkomen dat de groei aan banden wordt gelegd. Efficiënter vliegen is zo’n oplossing. Een gestroomlijnder ontwerp en schonere motoren kunnen immers per vliegtuig 15 procent aan CO2-uitstoot schelen. Maar Van Kleef wijst erop dat luchtvaartmaatschappijen hun vloten heel langzaam vervangen. “Voor de gehele vloot gaat het om 0,8 procent per jaar minder uitstoot.”

En het elektrische vliegtuig dan, waarmee luchtvaartmaatschappij easyJet zich graag afficheert? Van Kleef merkt op dat het vraagstuk van een grote zware batterij die de lucht in moet nog niet is opgelost. “Het duurt nog minstens twintig jaar voordat er een grootschalig elektrisch passagiersvliegtuig is ontwikkeld. En dan kan het nog eens vijfentwintig jaar duren voordat vliegtuigmaatschappijen hun complete vloot vervangen hebben.”

Groene kerosine
Een andere oplossing, waarover vooral KLM het veel heeft, is duurzame bio-kerosine. “Het probleem is dat die er nauwelijks is”, zegt Van Kleef. “In het gunstigste geval kun je er op lange termijn 15 procent van de fossiele brandstof door vervangen.” Van Kleef ziet wel mogelijkheden voor synthetische kerosine, die wordt gemaakt met groene stroom. Maar ook dit is voor de lange termijn.

Vergis je niet: Greenpeace juicht alle duurzame innovatie in de luchtvaart toe. “Feit is dat je met alleen innovatie de doelen van het klimaatakkoord van Parijs niet gaat halen. En ook al valt de sector daar niet onder, wij vinden dat ze zich er wel bij moeten aansluiten.”

Maar de luchtvaartsector heeft toch haar eigen ‘Parijs’, genaamd Corsia, waarin afspraken zijn gemaakt over het compenseren van CO2-uitstoot via het planten van bomen? Van Kleef is niet onder de indruk van deze internationale afspraken. Hij wijst erop dat 85 procent van deze boomplantprojecten volgens onderzoek van de Europese Commissie hun doelstellingen niet halen. “Maar het is hoe dan ook problematisch. Het geeft de sector geen impuls om te veranderen. Je maakt op een andere plek andere mensen verantwoordelijk voor jouw rotzooi.”

Greenpeace ziet dus meer heil in een stop op de groei. Ook het verhogen van de prijs van vliegen is voor de milieuorganisatie een essentiële stap. Van Kleef vindt dat de overheid nu een ‘laakbare rol’ speelt als het gaat om de prijs. “De trein kan in Europa niet concurreren met het vliegtuig, omdat de prijzen van vliegreizen onnatuurlijk laag zijn. Het resultaat van overheidsbeleid, waardoor er op vliegtickets geen btw wordt geheven en er geen accijns zit op kerosine.” Een vliegtaks kan het verschil tussen de kosten van vliegen en andere vormen van vervoer verkleinen. “Maar voldoende is het niet.” (…)