AuteurEric

“Het is prachtig! De spanwijdte is formidabel!”

Nee, we verzinnen dit niét. De titel is van ons lokaal televisiestation ATV. En ATV is nooit te beroerd om de luchthaven “positief” in de kijker te zetten…

Waarover gaat het? We laten de journalisten van de Antwerpse televisie aan het woord: “Een hoogdag voor vliegtuigspotters, dat was het vandaag op de luchthaven van Deurne. Want vanmiddag landde daar onverwacht een Boeing 737, een toestel met plek voor zo’n 150 passagiers.

En dat zie je daar zelden of nooit. Iedereen met een passie voor vliegtuigen trok dus halsoverkop naar Deurne, om dat op de gevoelige plaat vast te leggen.” Tot zover de newspeak.

De voorstanders willen grotere vliegtuigen op de luchthaven van Deurne, zoals de Boeing 737-700. Een langere startbaan zou wenselijk zijn. Deurne moet ook een tweede Charleroi worden…

Men zou voor minder cynisch worden…

Klimaattop Madrid start morgen

Vanuit de hele wereld reizen dit weekend mensen naar Madrid voor de mondiale klimaattop. Maandag 2 december start een nieuwe klimaattop in Madrid. Op de top moeten de laatste afspraken worden gemaakt over de uitwerking van het Klimaatakkoord van Parijs, dat op 1 januari formeel van kracht wordt.

NOS van zondag 1 december 2019: “Onze oorlog tegen de natuur moet stoppen, en we weten dat het kan”, zegt VN-chef Antonio Guterres aan de vooravond van de top. Hij stelt dat in veel landen de politieke wil ontbreekt om de uitstoot van broeikasgassen te beperken.

Afgevaardigden van bijna 200 landen onderhandelen in de Spaanse hoofdstad vooral over regels die het Klimaatakkoord goed moeten laten werken. Daarmee wordt het handboek (rulebook) afgerond, waarvoor op de top vorig jaar in Polen al grote stappen werden gezet. In dit handboek met regels staat bijvoorbeeld hoe landen moeten rapporteren over broeikasgassen en hoe dat te controleren valt.

Ook gaat het nog over de vraag of oude CO2-rechten uit het Kyoto-protocol mogen worden ‘meegenomen’ naar de nieuwe periode onder ‘Parijs’. En over hoe misbruik en ondermijning van het akkoord moeten worden voorkomen.

Wat formeel niet op de agenda staat, maar waarover toch gesproken zal worden, is de vraag of er niet meer haast nodig is en of er niet meer moet worden gedaan. De zorgen over de opwarming van de aarde zijn alleen maar toegenomen na het verschijnen van meerdere VN-klimaatrapporten dit jaar. Deze week werd bekend dat de kloof tussen de Parijse klimaatdoelen en de wereldwijde uitstoot niet kleiner wordt. De uitstoot stijgt nog altijd, maar zou juist elk jaar moeten dalen.

Angst voor klimaatverandering

Europese burgers maken zich inmiddels meer zorgen over het klimaat dan over terrorisme, werkloosheid of migratie, blijkt uit recent onderzoek van de Europese Investeringsbank. Bijna de helft van de 30.000 ondervraagden gaf aan banger te zijn voor klimaatverandering dan voor het verliezen van zijn baan of een terroristische aanslag. Voor het onderzoek werden mensen in dertig landen ondervraagd, inclusief de VS en China.

Die zorgen werden gisteren onderstreept door de VN en door de Spaanse organisatoren van de top. “We moeten meer doen in minder tijd”, zei de Spaanse minister van Milieu, Teresa Ribera. VN-klimaatchef Patricia Espinosa zei dat er nog tijd is om de klimaatcrisis te bezweren, maar dat er dan nu wel beslissingen moeten worden genomen. (…)

De discussie over vliegreizen kreeg dit jaar een extra dimensie doordat de Zweedse Greta Thunberg principieel weigert om te vliegen. Ze ging met een boot naar New York, voor een klimaatbijeenkomst in september. Daarna wilde ze doorreizen naar Chili. Nu de locatie Madrid geworden is, is ze een paar weken geleden weer op een zeilboot gestapt. Naar verwachting zal ze over een paar dagen in Portugal aan land gaan, en daarna doorreizen met de trein.”

Burgertop over de luchtvaart vraagt reële prijzen voor vliegen

Op de eerste nationale burgertop over de luchtvaart zaterdag in Wijk aan Zee (Nederland) hebben de deelnemers vooral gepleit voor een eerlijker financiering. Vliegen moet kunnen, maar de prijzen fairder worden.

Trouw van 17 november 2019: “Vliegen moet mogelijk blijven, maar de sector zou geen belastingvoordelen meer mogen hebben. Met accijns op kerosine, btw op tickets en een milieubelasting voor ‘veelreizigers’ moet de prijs van vliegen omhoog. Daarmee wordt een vakantie- of zakenreis niet onnodig duur, maar ontstaan reële prijzen voor een nog steeds vervuilend product, aldus de deelnemers.

Na een aantal experimenten met lokale en regionale burgertoppen, namen zaterdag honderd geselecteerde burgers deel aan de eerste nationale top, die meteen over een heikel onderwerp ging. Hoewel doorgaans politici, juristen en technocraten aan het woord komen als het over de luchtvaart gaat, zijn burgers met verschillende achtergronden er beter in om naar een aanvaardbaar compromis toe te werken, vinden de organisatoren.

Volgens initiatiefnemer Bert Blase, burgemeester van Heerhugowaard, zijn juist ingewikkelde onderwerpen bij uitstek geschikt voor een burgertop. “Burgers laten vanuit hun eigen invalshoek juist zien wat er wél mogelijk is.”

Daarom zaten aan tafel geen bekende Nederlanders, maar gewone burgers met verschillende achtergronden. Zowel de mensen die last hebben van de luchtvaart, zoals omwonenden, waren vertegenwoordigd, maar ook zij die er van leven, zoals een purser en een gezagvoerder van de KLM. (…)

KLM-purser Jürgen Nagelkerke, een van de initiatiefnemers van een luchtvaartplatform voor behoud van banen, stelde tijdens deze burgertop een soort ‘minimumverkoopprijzen’ voor, een bodemprijs waaronder niet verkocht mag worden. Dat is volgens hem niet leuk voor Europese prijsvechters, maar wél goed voor het Schipholnetwerk. (…)

Commissie van wijze vrouwen en mannen
Job Cohen, oud-minister en -burgemeester van Amsterdam, kwam in de loop van de top ook luisteren naar de conclusies. Hij is gevraagd om een commissie van wijze vrouwen en mannen te leiden die de minister van Infrastructuur half 2020 gaat adviseren over mogelijke nieuwe vormen van inspraak en regie over de complexe luchtvaartproblematiek.

In februari wordt een tweede nationale burgertop georganiseerd in Oost-Nederland, over het nog te openen Lelystad Airport.” In Vlaanderenland zal een burgertop wel niet morgen zijn vrezen we…

Groen en Vliegplein hebben vragen bij Europese steun

Het nieuws dat de Europese Commissie de overheidssteun aan het vliegveld van Deurne goedkeurt, wekt verbazing en ongeloof bij Vliegerplein en bij Groen. Het Laatste Nieuws van 14 november 2019: “Ze fronsen de wenkbrauwen bij de opgegeven cijfers. “We willen eerst de motivatie en de volledige tekst zien voor we een definitief standpunt innemen”, zegt Piet De Roeck (Vliegerplein).

Europa ziet geen graten in de 8,96 miljoen euro overheidssteun voor de modernisering van de veiligheidsinfrastructuur en de 1,7 miljoen euro die privé-uitbater Egis sinds 2014 toegeschoven kreeg. (…)

Juiste cijfers?
Piet De Roeck (Vliegerplein) is sceptisch. Zijn actiegroep wil de uiteindelijke sluiting van de luchthaven. “De opgesomde miljoenen kloppen volgens ons niet. Daarom wil ik de volledige tekst zien. Is dit misschien een deelbeslissing? Zijn de juiste cijfers aan Europa bezorgd? Men spreekt over 1,7 miljoen euro voor Egis. Terwijl er volgens onze bevindingen eerder iets van 20 miljoen euro steun is gegeven.”

Imade Annouri, Vlaams parlementslid voor Groen, reageert kort. “Ik heb vrijdag een gesprek met ons Europees parlementslid Petra De Sutter. Laat me dit zeggen: ik ben verbaasd. De cijfers zijn onduidelijk. Europa lijkt ook in te gaan tegen zijn eigen regels. Daar hou ik het voorlopig bij.”

Negen Europese landen willen CO2-taks voor luchtvaart

Ons land en acht andere Europese lidstaten hebben de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen vandaag opgeroepen om de CO2-uitstoot door de luchtvaartsector meer te belasten.

Trouw van donderdag 7 november 2019: “Vergeleken met andere transportmiddelen is de luchtvaart onvoldoende belast. De sector is vrijgesteld van accijnzen, er wordt geen btw geheven op internationale vluchten, er is geen gecoördineerde belasting op tickets en economische instrumenten om de uitstoot van broeikasgassen te beperken in de luchtvaartsector kunnen versterkt worden”, stellen de ministers van financiën van Duitsland, Frankrijk, Zweden, Italië, België, Luxemburg, Denemarken en Bulgarije samen met Nederland. Het kabinet spant zich al maanden in om de kwestie op de Europese agenda te krijgen.

De negen lidstaten laten in het midden hoe de luchtvaart moet worden belast, bijvoorbeeld via een toeslag op een ticket of via een kerosinetaks. Maar het principe moet zijn dat de vervuiler betaalt voor de gevolgen van de wereldwijde CO2-uitstoot, geluidsoverlast en luchtvervuiling door de luchtvaart.

De krant heeft ook nog een artikel waarin duidelijk gemaakt wordt dat vliegtaks geen nadelige invloed heeft de werkgelegenheid en economie. Lezen maar!

Britse studie vraagt verbod op privéjets met fossiele brandstoffen

Voorstel: vanaf midden volgend decennium moet Groot-Brittannië het gebruik van privéjets verbieden. Zo’n ingreep kan een bijzonder positief effect hebben op het leefmilieu. Ook de ontwikkeling van elektrische vliegtuigen zou daardoor aanmoedigd worden. Dat zegt een rapport van de denktank Common Wealth.

Express.Live: “Het rapport wijst erop dat privéjets twee jaar geleden 128.000 vluchten uitvoerden tussen luchthavens in Groot-Brittannië en de rest van de Europese Unie. Dat vertegenwoordigde 6 procent van het totale Britse luchtverkeer. Daarnaast waren er nog eens 14.000 vluchten tussen Groot-Brittannië en bestemmingen buiten Europa.

Tienvoud

“Deze activiteiten veroorzaken jaarlijks de productie ongeveer een miljoen ton koolstofdioxide,” zegt Common Wealth. “Dat staat gelijk met de jaarlijkse uitstoot van ongeveer 450.000 gemiddelde personenwagens. Een privéjet genereert tussen Londen en New York evenveel emissies als een personenwagen die vierenhalf jaar onafgebroken rondrijdt.”

(…) Indien de reiziger voor een hogesnelheidstrein zou kiezen, zou hij ongeveer honderdvijftig keer minder koolstofdioxide genereren.

Common Wealth betoogt dat een passagier van een privéjet in Europa zeven keer meer emissies produceert dan een reiziger op een reguliere vlucht. In vergelijking met economy class is er zelfs sprake van een tienvoud. Indien de reiziger voor een hogesnelheidstrein zou kiezen, zou hij ongeveer honderdvijftig keer minder koolstofdioxide genereren.

Volgens ramingen vliegen trouwens ongeveer 40 procent van alle privéjets zonder passagiers. “Het gaat louter om verplaatsingen om eigenaars en klanten op een andere locatie een gemakkelijke en comfortabele toegang tot de luchtvaart te garanderen,” zeggen de onderzoekers. “Maar ook wanneer de vliegtuigen toch passagiers meenemen, bevinden zich gemiddeld amper vijf reizigers aan boord.”

Tot slot: elektrische aandrijving is volgens Common Wealth een ideale technologie om de uitstoot van de privéjets aan te pakken. Nu nog Vlaanderen…

Overtredingen bij bewaking op luchthavens vastgesteld

De federale overheidsdienst Binnenlandse Zaken heeft bijna honderd overtredingen vastgesteld bij de bewakingsagenten en -diensten die aan de slag zijn op onze luchthavens. Dat schrijft de krant De Tijd donderdag.

Het Nieuwsblad van donderdag 31 oktober 2019: “Jarenlang waren er geen of amper controles bij de bewakingsagenten op de luchthavens. In 2017 en vooral vorig jaar zijn er dan toch controles gebeurd in Zaventem, Charleroi, Luik, Deurne en Oostende. Daarbij zijn 94 overtredingen vastgesteld, die vorig en dit jaar tot 67 processen-verbaal hebben geleid.

Dat blijkt uit cijfers die minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) bezorgde aan zijn partijgenoot, Kamerlid Franky Demon. Die vernam in 2015 van de vorige minister van Binnenlandse Zaken, Jan Jambon (N-VA), dat er destijds amper tot geen controles waren gedaan op de bewakingsdiensten in onze luchthavens.

De controles brachten nu verschillende soorten overtredingen aan het licht, zoals bewakingsagenten die geen verplichte identificatiekaart hadden en bewakingsdiensten die zonder de nodige vergunning werden uitgevoerd.” De luchtvaartsector moet dringend doorgelicht worden. Door onafhankelijke instanties.. 

KLM 100, maar maakt groen imago niet waar

KLM viert zijn 100-jarig bestaan en krijgt lof voor groene initiatieven. Maar schrap eerst die vlucht Amsterdam-Brussel eens, schrijft Jan Paternotte. NRC Handelsblad van 4 oktober 2019: “De KLM wordt maandag honderd jaar oud. De meeste luchtvaartmaatschappijen zouden zo’n moment vieren door met een indrukwekkende en luidruchtige vliegshow te laten zien hoe wonderschoon het fenomeen luchtvaart is, maar KLM koos voor een andere boodschap. Afgelopen zomer ging een promotievideo viral waarin KLM-topman Pieter Elbers de kijker opriep zich twee keer te bezinnen alvorens een vliegticket te kopen. „Moet u elkaar echt fysiek zien, of kan het ook met een videoconferentie? En kunt u niet beter de trein nemen?”, vroeg de topman.

KLM noemt deze antivliegcampagne Fly Responsibly. En zo werd Elbers de eerste CEO van een luchtvaartmaatschappij die zegt dat het klimaat een reden is om een keer niet te vliegen. Elbers lokte wereldwijd reacties uit. De Britse krant The Guardian kopte verbaasd: „Dutch airline calls for people to fly less”. (…)

Het is ook ingewikkeld om de oproep van Elbers te plaatsen als KLM daags later de ‘werelddeal weken’ aankondigt, en vervolgens miljoenen e-mailboxen vult met fraaie plaatjes van palmbomen en zonnige terrassen die de vlieglust weer flink aanwakkeren. (…)

Elbers als klimaat-ceo
Maar als Elbers écht de klimaat-ceo van de luchtvaart wil worden, is er een stuk meer nodig. Te beginnen met die gekke vluchten van Amsterdam naar Brussel. Een afstand die Maarten van der Weijden zwemmend aflegt, wordt door KLM nog vijf keer per dag door de lucht overbrugd. Het aantal vluchten gaat over een tijd terug naar vier, maar moet natuurlijk naar nul. Wie op de KLM-website een reis van Amsterdam naar Brussel zoekt, krijgt niet eens de optie aangeboden om per trein te reizen.

Hetzelfde geldt voor die enorme serie vluchten naar Londen, Frankfurt en ook Parijs. Op die routes zijn er misschien nog niet genoeg treinen om meteen helemaal te stoppen met vliegen, maar KLM zou op z’n minst iedere reiziger de treinoptie moeten bieden.

KLM zou daarnaast steun kunnen geven aan álle manieren om vliegen schoner te maken. Ze hebben een eerste stap gezet door te investeren in biokerosine, maar ze zouden ook kunnen inzetten op synthetische kerosine en elektrisch vliegen. Synthetische kerosine wordt gemaakt van waterstof en haalt bij de productie CO2 uit de lucht. Het is daarmee de schoonst denkbare brandstof voor vliegtuigen, alleen nu (nog) te duur om concurrerend te zijn. (…)

Het allerbelangrijkste is dat Elbers zich ook zou gaan uitspreken voor een eerlijke prijs voor vliegen. Het is moeilijk échte verduurzaming af te dwingen zolang vliegtuigbrandstof is vrijgesteld van alle btw of accijnzen. Als je kerosine kunt belasten, zullen maatschappijen snel overstappen op zuiniger en schoner vliegtuigen. Bovendien krijgt de trein (en elektrische luchtvaart) dan ook een betere kans. Om dat mogelijk te maken moet het wereldwijde luchtvaartverdrag op de schop. Nederland heeft de komende drie jaar een zetel in het bestuur van de wereldluchtvaartorganisatie van de Verenigde Naties. Laat Elbers nou de eerste luchtvaart-ceo zijn die ervoor pleit dit wereldwijde belastingparadijs voor vliegtuigen af te schaffen. Dan is KLM écht klaar voor de volgende honderd jaar.”

Helft van de vliegtuigreizen heeft slechts beperkt belang

De Nederlandse zakelijke pers heeft een meer realistische kijk op de luchtvaart dan de locale en/of Vlaamse pers. Niet de vinger op de wonde, maar toch to the point.

Express Business Nederland van 28 september 2019: “Nagenoeg de helft van de passagiersvluchten die vliegtuigen uitvoeren, hebben voor de reiziger zelf weinig betekenis. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de universiteiten van Oxford en Surrey in Engeland, Lund in Zweden en Otago in Canada, gebaseerd op een analyse van bijna zeshonderd vliegtuigreizen die Zweedse studenten de voorbije zes jaar ondernamen.

“De luchtvaart is in toenemende mate het decor van conflicterende belangen,” zegt onderzoeksleider Debbie Hopkins, professor menselijke geografie aan de University of Oxford. “Onder meer de klimaatverandering doet fundamentele vragen over de luchtvaart rijzen. De sector krijgt bovendien ook te maken met kritiek rond luchtvervuiling en lawaaihinder.”

“Daarnaast groeit toenemend verzet tegen de aanhoudende uitbreiding van de luchtvaartinfrastructuur op de grond. Dit creëert een toenemende spanning tussen het gedrag van de reiziger en de bekommernis over de opwarming van de aarde. Deze spanning kwam onder meer naar voor door de opkomst van de vliegschaamte-beweging in Europa.”

Frequent flyers

“De noodsituatie die rond de klimaatverandering is ontstaan, vereist maatregelen om de oplopende aantallen vliegtuigreizen af te remmen,” zegt professor Hopkins. “Dat fenomeen heeft trouwens een opmerkelijk karakter. Het merendeel van die groei is niet gedragen door een sterke toename van de reizigerspopulatie. Men moet daarentegen immers vaststellen dat een relatief beperkte groep veel frequenter is beginnen te vliegen.” (…)

Milieukosten

Bovendien kwam uit de studie vrije tijd als populairste motief voor de reizen naar voor. Deze status kregen 42 procent van alle verplaatsingen mee. De studie toonde echter dat de respondenten zelf aan 48 procent van deze vluchten slechts een beperkte waarde toekenden.

“Om de impact van de luchtvaart op de klimaatverandering te verminderen, moeten onmiddellijke maatregelen worden genomen,” zeggen de onderzoekers. “Vluchten die door de reiziger zelf overbodig worden genoemd, zouden dan ook zoveel mogelijk moeten worden verminderd. In dat kader is het belangrijk dat de milieukosten van de vluchten in de prijs van het vliegticket zijn inbegrepen.” Lees het volledige artikel hier.

Vliegen van Deurne naar Londen?

Dagelijkse vluchten van Antwerpen naar Londen? Vele luchtvaartmaatschappijen hebben het al geprobeerd, maar nooit bleek erg rendabel… Vanaf 9 september kan je opnieuw naar Londen met Air Antwerp. Een goed idee?

De Morgen van 10 augustus 2019: “Geen goed idee, vindt Kris Bachus, onderzoeksleider Klimaat en Duurzame Ontwikkeling van het HIVA (KU Leuven).

Zijn zulke korteafstandsvluchten onwenselijk?

“In het klimaatbeleid wordt vaak geopperd dat er te weinig alternatieven zijn om drastische klimaatinstrumenten in de voeren. Maar voor zulke korte vluchten, bestaan er voor de meeste routes net wél goede alternatieven. Denk maar aan de Eurostar van Brussel naar Londen. Voor mensen uit het Antwerpse zal zo’n vlucht vanuit Deurne misschien ietsje sneller zijn, vooral omdat het een kleine luchthaven is en de procedures er allicht vlotter verlopen. Maar rekening houdend met alle stappen die je toch moet doen – naar daar rijden, parkeren, inchecken, wachten – zal die tijdswinst niet zó groot zijn. Bovendien hebben korteafstandsvluchten per kilometer een grotere CO2-uitstoot, omdat er bij opstijgen en landen veel meer brandstof wordt verbruikt dan boven in de lucht.”

Wat is dan een mogelijke oplossing?

“In Nederland was er even sprake van om korte vluchten te verbieden. Dat is er niet doorgekomen, maar het debat wordt er wel gevoerd, tussen de overheid en de vliegmaatschappijen, om in kaart te brengen of de alternatieven voldoende zijn om korte vluchten uit te faseren. Zo heeft het hoofd van KLM zelf al aangegeven dat het liever af wil van die korte vluchten, omdat er vaak verlies op wordt gemaakt. Ze behouden die enkel in het aanbod omdat het passagiers aantrekt die lange vluchten boeken en er dan een goedkoop ticket bijnemen om bijvoorbeeld van Brussel in Amsterdam te geraken. Dat debat zou hier ook gevoerd moeten worden.” (…)

“De taks zou deel kunnen uitmaken van een zogenaamde klimaattaxshift, een pakket van maatregelen waarbij enerzijds wordt belast – bijvoorbeeld een CO2-taks, vliegtaks op tickets of kerosinetaks – en anderzijds andere belastingen worden verlaagd, zoals lasten op arbeid en belastingkrediet voor iedereen. Zo’n pakket betekent winst voor het klimaat, terwijl mensen met een laag inkomen er niet bij hoeven te verliezen, en ook de economische schade volledig kan gecompenseerd worden.”

Maar is een taks een oplossing voor het milieu? Dan blijven die vluchten nog altijd doorgaan?

“Toch zou zo’n taks beter zijn, omdat zulke korte vluchten minder massaal zullen gebeuren. Reizigers zullen er beter over nadenken, omdat het hen meer kost. En dan treedt het principe van vraag en aanbod in werking: als de prijs stijgt, zal de vraag dalen. Dan zie ik de grote meerderheid wél voor een alternatief kiezen, en dus de trein zullen nemen als het vliegtuig te duur wordt.”