100 jaar luchtvaart Nederland

Een mooi artikel in de Nederlandse krant Trouw van 15 maart 2019. We geven u enkele interessante passages…”

Het klinkt misschien gek, maar vliegen heeft een einde aan het echte reizen gemaakt”, zegt Ruud Welten, universitair docent aan Tilburg University en schrijver van het boek ‘Het ware leven is elders’. “Denk aan Goethe, die in de achttiende eeuw naar Italië reisde. Hij was jaren bezig om dat voor te bereiden. Toen reisde je nog te voet, te paard of met een postkoets. Nu kun je binnen twee minuten via je app een vliegtuig boeken en hoef je alleen nog maar in te stappen. Voor slechts een paar tientjes.”

Natuurlijk is het fantastisch dat het vliegen iedereen in de wereld met elkaar in contact heeft gebracht, zegt Welten. Maar hij ziet ook negatieve effecten. “Allereerst natuurlijk de milieuschade, maar ook de druk die we onszelf opleggen om de hele wereld te ontdekken.”

Welten schetst hoe toeristen zichzelf voor de gek houden. “Niemand wil een toerist zijn. Iedereen voelt zich graag een nieuwsgierige ontdekkingsreiziger die plekjes op de ­wereld exploreert waar niemand ooit eerder is geweest. Tegelijkertijd weten we dat dit ­roman-tische beeld niet klopt, omdat we wel ­allemaal in de rij staan om aan boord te stappen van het vliegtuig. Dat leidt tot teleurstelling: je realiseert je dat de wereld geen geheimen meer heeft. De tijd waarin reizigers in de rimboe een inheemse stam ontdekten, is voorbij.”

Toch gaat iedereen op reis om iets unieks te ervaren, te zijn waar andere toeristen niet zijn, zegt Welten. (…)

De zucht naar het ontdekken van ‘nieuwe’ plekken heeft de luchtvaartsector een enorme impuls gegeven, maar het maakt het leven niet makkelijker, zegt Welten. “De maatschappelijke druk om ver en vaak te reizen en daarover verslag te doen op sociale media ligt hoog.” In de jaren zeventig en tachtig was een tripje naar de Eiffeltoren of een vakantie op de camping in Frankrijk voldoende, zegt Welten. “Nu moet je, zeker als twintiger of dertiger, toch wel twee à drie keer per jaar het land uit. En dan het liefst naar de andere kant van de ­wereld. Niet alleen omdat andere mensen dat van je verwachten, maar ook omdat je anders jezelf tekort doet.”

Al dat gevlieg is eigenlijk niet te rijmen met de hoge CO2-uitstoot, maar de reiziger van nu ziet niet dat daar een oplossing voor is, zegt Welten. “Het is daadwerkelijk een optie om niet te vliegen. We kunnen weer echte reizen gaan maken.”

Geluidsoverlast en CO2-uitstoot

Het was geen kleine overgang voor Schipholomwonenden toen het straalvliegtuig in de jaren zestig de markt veroverde, zegt Paul Peeters, lector duurzame luchtvaart aan Breda University of applied sciences. “In plaats van het brommende geluid van een propeller klonk er het oorverdovende geraas van een straalmotor.” Er was toen al snel weerstand bij omwonenden en in 1961 werd de ­Adviescommissie Geluidhinder Vliegtuigen opgericht, de voorloper van het huidige informatie- en klachtencentrum van Schiphol.

Het dorp Rijk was in 1959 al tegen de grond gegaan om Schiphol meer ruimte te bieden en de luchthaven groeide vanaf de jaren zeventig uit tot een belangrijk knooppunt voor vliegverkeer. Dat leverde Nederland economisch veel op, maar de overlast voor omwonenden werd almaar groter. Peeters: “De vliegtuigen werden wel steeds stiller en schoner, maar er vlogen er wel steeds meer en meer.”

In de jaren tachtig en negentig voerde Milieudefensie veel actie tegen de groei en met name tegen het plan voor de vijfde baan. Peeters: “Maar die baan kwam er in 2003 toch.”

Voormalig minister Hans Alders kreeg in 2006 de taak om een akkoord te sluiten tussen de luchtvaartsector en de omwonenden over de groei van Schiphol. Het was geen makkelijke klus, omdat de partijen elkaar inmiddels juridisch bevochten. Het akkoord dat Alders uiteindelijk sloot, werd internationaal als voorbeeld gebruikt. “Vooral het afgesproken vliegplafond heeft goed gewerkt. De sector houdt zich daaraan.”

Inmiddels is dat vliegplafond van 500.000 vliegbewegingen bereikt, zijn er bijna 200.000 omwonenden die ernstige geluidsoverlast hebben en is een poging om tot een nieuw akkoord te komen gestrand. De uitbreiding van luchthaven Lelystad heeft het verzet tegen de luchtvaart breder gemaakt dan de directe omwonenden van Schiphol. De weerstand tegen de luchtvaart is verder versterkt doordat klimaatverandering op de agenda kwam te staan, zegt Peeters. “De luchtvaart is het vervoermiddel met de hoogste CO2-uitstoot. Vooral het verschil met de trein is groot.”

Dus moet de huidige vliegcapaciteit volgens Hans Alders op een betere manier worden verdeeld. “En op de afstanden onder de 750 kilometer moet serieus naar de trein worden gekeken als alternatief.” Is honderd jaar Nederlandse luchtvaart met al die hinder en vervuiling nog wel een feestje waard? “Ja”, zegt Alders. “Maar we moeten wel kritisch blijven.”

Het volledige artikel kan je hier lezen.

Geef een reactie

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.