Luchtvaart gaat de dieperik in

Om even een open deur in te trappen: het gaat niet goed met de luchtvaart… Door de coronacrisis is voor de luchtvaart de bodem nog niet bereikt. Hoop op beterschap wordt stilaan opgeborgen…

De Standaard van vrijdag 18 september 2020: “De luchtvaartsector blijft bloeden. En het gaat van kwaad naar erger. Waar de vliegmaatschappijen in juni nog hoopten op een fluks herstel, zijn die dromen intussen door de rauwe werkelijkheid van corona ingehaald. Carsten Spohr, topman van het Duitse Lufthansa, bereidde zijn personeel dinsdag al voor op nog meer donkere tijden. Het aantal reservaties op Lufthansa-vliegtuigen in oktober bedraagt slechts 10 procent van het jaar voorheen, stelde hij volgens Bloomberg op een personeelsvergadering. Eerder geplande ingrepen, zoals de vloot met 100 vliegtuigen verkleinen en 22.000 banen schrappen, zouden volgens hem al niet meer volstaan. Er komen nog diepere ingrepen. Elders in de sector vallen alleen maar echo’s van dat verhaal op te tekenen. Ryanair, Britsh Airways, Singapore Air: overal zitten er strenge ingrepen aan te komen. (…)

Molensteen

Maar intussen blijven die luchtvaartmaatschappijen wel overeind met hulp van de belastingbetaler. Zo kreeg Lufthansa een injectie van liefst 9 miljard euro van de Duitse overheid. Dat dreigt een molensteen te worden. ‘Die leningen zullen ze ook moeten terugbetalen’, zegt Dewulf. ‘En dat terwijl ze veel geld nodig hebben om hun activiteiten weer op te starten en nieuwe vliegtuigen te betalen die tegen dan geleverd worden.’

Ook voor Brussels Airlines, dochter van Lufthansa, is dat een uitdaging. Het kreeg deze zomer 290 miljoen euro van de overheid toegestopt, voornamelijk in de vorm van een lening. ‘Daarmee koop je even tijd’, klinkt het. ‘Intussen kan je reorganiseren, afslanken, en weer opstarten. Maar op een moment is die doping uitgewerkt en moet je voldoende cash genereren om dat terug te betalen. Dat kan een probleem worden.’ (…)

Nooit meer hetzelfde?

Dat het herstel in de luchtvaart maar niet komt, zal niet zonder gevolgen blijven. Experten menen dat de crisis stevig aan de boom van de luchtvaart zal schudden. Zwakke spelers zullen omvallen of opgeslokt worden door grotere. Een consolidatiegolf in de Europese luchtvaart valt niet uit te sluiten. Het is ook niet zeker of het ooit weer wordt als voorheen. Toeristen zullen uiteindelijk de weg naar het vliegtuig weer vinden, klinkt het, maar de zakenreiziger? ‘Die zal in plaats van vier keer een vlucht te nemen, om een contract te onderhandelen, maar 1 keer vliegen: om het te tekenen’, zegt Dewulf. ‘Voor die andere ontmoetingen hebben zij nu ontdekt dat dat via Zoom of Teams ook kan.’

Dat zal zorgen voor een verschuiving van de omzet, want het waren vooral de zakenreizigers die de meeste inkomsten opleverden. Maatschappijen zullen die inkomsten elders moeten zoeken. Combineer dat met een consolidatie- en faillissementsgolf in de sector, waardoor er minder vliegtuigstoelen op de markt zijn, en het zou wel eens kunnen dat de toerist over vijf jaar meer voor zijn vrijetijdsreis zal moeten betalen.

Voor de bloedende luchtvaartmaatschappijen is dat nog verre toekomstmuziek. Zij moeten eerst trachten te overleven, en dat blijkt week na week steeds moeilijker.” Maar de luchtvaartmaatschappijen ook nu geen seconde wakker liggen van het milieu of de schade voor omwonenden wordt weer eens pijnlijk duidelijk…

Deurne: toeristische vluchten niet te verantwoorden

Air Antwerp vliegt vanaf deze week opnieuw vanop Deurne naar Londen City Airport. De zakenvluchten zijn terug opgestart, maar door COVID 19 zijn er zeker tot 6 oktober geen toeristische vluchten meer. Volgens transporteconoom Wouter Dewulf (Universiteit Antwerpen) horen die toeristische vluchten sowieso niet thuis op de Antwerpse luchhaven. “Ze zijn maatschappelijk niet te verantwoorden”, zegt hij.

Het Nieuwsblad van 16 september 2020: “De zakenvluchten zijn dus terug een klein beetje op gang gekomen, maar sinds de federale overheid bijna heel Spanje tot rode zone heeft uitgeroepen, heeft TUI Fly zijn toeristische vluchten vanop Deurne tot minstens 6 oktober gestaakt. Volgens Wouter Dewulf, transporteconoom van Universiteit Antwerpen, kunnen die toeristische vluchten op lange termijn sowieso beter worden afgeschaft. “Vanuit een maatschappelijke kosten-batenanalyse is het niet verantwoord om in Deurne toeristische reizen toe te laten”, zegt Wouter Dewulf. “Het is absurd dat Deurne de luchthaven van Zaventem concurrentie aandoet, omdat het er op een steenworp vandaan ligt. Bovendien ligt de luchthaven dicht bij de stad, waardoor er in Deurne veel lawaaihinder voor bewoners is. Voor de luchthaven van Oostende ligt dat anders, omdat die verder van de stad ligt en ook de afstand tot Zaventem groter is.”

Er is nochtans een markt voor toeristische vluchten vanop Deurne. De luchthaven haalde in 2019 een recordaantal van 306.330 passagiers. “Maar als bestemmingen zoals Málaga en Alicante in Deurne niet meer zouden worden aangeboden, nemen reizigers gewoon het vliegtuig in Zaventem”, zegt Dewulf. “Het grote probleem is het gebrek aan een coherent luchtvaartbeleid in België. De luchthaven van Zaventem is een federale bevoegdheid, terwijl Deurne onder de Vlaamse bevoegdheid valt en Charleroi onder de Waalse. De regio’s doen nu vooral wat goed is voor hun luchthaven, en houden geen rekening met wat goed is voor België. Er moet veel meer coördinatie tussen de regeringen komen”, zegt Dewulf.

De econoom benadrukt dat zakenvluchten vanop Deurne, zoals naar Londen, wel nodig zijn. “Het is wetenschappelijk bewezen dat een zakenluchthaven meer geld naar een stad brengt, omdat het de bereikbaarheid van een stad vergroot. Dat trekt zakenmensen aan. Maar toeristische vluchten zijn niet te verantwoorden”, zegt hij. (…)” Zo hoort u het eens van een ander… Ooit werd Deurne gezien als een zakenluchthaven… maar dat is al lang geleden…

26 miljard euro naar luchtvaart Europa

Europese regeringen hebben tot nu toe niet minder dan 26,6 miljard euro aan subsidies en leningen verstrekt aan luchtvaartmaatschappijen om de pandemie te overkomen. De Britse bank HSBC heeft dit uitgerekend. En de hulpstroom is nog lang niet afgelopen, met nog vele miljarden op komst…

Zakenreis van 11 september 2020: “De 26,6 miljard komt neer op bijna de helft van de beurswaarde van alle airlines in Europa samen per december 2019. HSBC leidt uit de hulp af hoe regeringen en de luchtvaart elkaar hebben gevonden. “Wij zien nu hoeveel waarde regeringen hechten aan de connectiviteit van airlines op het moment dat het voortbestaan van de bedrijven in gevaar is,” schrijft de bank in een rapport.

Daar staat omgekeerd tegenover dat veel luchtvaartmaatschappijen dankbaarheid tonen richting de regeringen in het land van vestiging. Want in een markteconomie is het niet vanzelfsprekend dat de staat subsidie en zachte leningen verstrekt.

Kritiek op de Golf verstomd
Door de coronacrisis is ook de kritiek verstomd van Westerse maatschappijen, waaronder Air France-KLM, Lufthansa en de drie grote Amerikaanse carrier, op hun branchegenoten in de Golf, die zij er de afgelopen jaren van betichtten veel staatssteun te ontvangen. De meeste Europese airlines waren er nu zonder hulp van hun overheden al niet meer geweest.

(…) Voorheen was het beleid gericht op concurrentie tussen maatschappijen, met de Europese Commissie als strenge toezichthouder. Nu streven de afzonderlijke regeringen en ook ‘Brussel’ vooral stabiliteit na van de infrastructuur en het netwerk.

HSBC wijst er in dit verband op de grote luchtvaartgroepen Air France-KLM, Lufthansa en IAG (alleen Iberia en Vueling; BA en Aer Lingus niet) in hun eigen land wel steun ontvangen, terwijl de kleine carriers daar geen hulp krijgen.”

Greenpeace Nederland is hierover niet mals: “Het kabinet zegt 3,4 miljard staatssteun toe aan grote vervuiler KLM, zonder klimaatvoorwaarden. Op deze manier kan KLM op de oude voet door blijven vervuilen. Veel mensen en bedrijven zijn hard bezig om noodzakelijke verduurzaming door te voeren, maar KLM wordt de hand boven het hoofd gehouden. Het steunpakket voor KLM in deze vorm moet van tafel. Doet de overheid dat niet deze maand, dan stappen we naar de rechter.”

 

Vliegen is veel te goedkoop!

Het is een beetje een open deur intrappen: de vliegtickets zijn erg goedkoop geworden. Luchthavens maar ook luchtvaartmaatschappijen bestaan bij gratie van overheidssteun. Het vliegveld van Deurne zou al lang dicht zijn, mochten er geen handenvol subsidies zijn.

Het Nieuwsblad van 4 september 2020: “Eén miljoen zitjes te koop voor 5 euro: dat was de actie waarmee Ryanair deze week het najaar inzette. En dat leidt tot absurde situaties. We slaagden erin om tickets te vinden waarmee je – met een tussenstop in Barcelona El Prat – voor 10 euro van Charleroi naar Zaventem kon. Vertrek om 14.45 uur, aankomst om 22.05 uur. Langer onderweg, maar wel fors goedkoper dan de trein, die voor dat traject 17,10 euro aanrekent.

Het is voor het eerst dat een binnenlandse afstand in België goedkoper is per vliegtuig dan per trein. Absurd, zeggen ze bij de Bond Beter Leefmilieu. “Dit is de wereld op zijn kop, en het gevolg van de regelgeving”, zegt beleidscoördinator Mathias Bienstman. “Op een treinticket moet je belastingen betalen. En een bus moet accijnzen betalen voor zijn brandstof, een vliegtuig niet. Het is ook ethisch een discutabele actie: moet je mensen nu naar het vliegtuig lokken, terwijl we de strijd tegen corona aan het voeren zijn en er overal rode zones zijn?”

“Dit is waanzin”, zegt ook reisexpert Robrecht Willaert van Travel Magazine. “Vroeger heette dat truken van de foor, nu noemt mendat moderne marketing. De redenering is dat de vliegtuigen toch moeten vliegen, want de vaste kosten blijven dezelfde. Maar probeer maar eens om ook echt aan 5 euro te vliegen: Ryanair rekent voor zowat alles een toeslag aan. Dit is modern boerenbedrog.”

Weersta aan de verleiding

“Dit zet druk op de hele sector en haalt alle evenwichten weg”, zegt Mathias Bienstman. “Het is niet de bedoeling dat luchtvaartmaatschappijen de overheidssteun die ze hebben gekregen, omzetten in goedkope tickets. De politiek moet dit aanpakken. En aan consumenten willen we aanraden om te proberen aan de verleiding te weerstaan.”

Dat laatste zal moeilijk worden, want we staan aan het begin van een heuse prijzenoorlog, voorspelt transporteconoom Wouter Dewulf (UAntwerpen). “De komende maanden wordt het vechten voor klanten, want je kan niet al je vliegtuigen in de woestijn parkeren”, zegt hij. “Het wordt een survival of the fittest, en Ryanair is op dit ogenblik de fittest. Ze hebben minder kosten dan de concurrentie, ze hebben cashreserves en ze hebben geen intercontinentale vluchten, waardoor de crisis hen minder pijn deed. Ze kunnen tegen een stootje. Als ze marktaandeel willen pakken, is het nu.”
Op langere termijn zal vliegen wel weer duurder worden. “Er gaan slachtoffers vallen in deze prijzenoorlog”, zegt Dewulf. “De crisis duurt veel langer en gaat dieper dan gedacht. Er zijn enkele maatschappijen die het al moeilijk hebben. En als zij failliet gaan, is er minder capaciteit op de markt en gaan de prijzen omhoog. Al is het zeker niet zo dat al die tickets echt 5 euro kosten: maak er gerust 80 euro van. Ryanair is er meester in om geld te vragen voor alles behalve het ticket zelf. (…)”

Privéjetmaatschappij ASL breidt uit …

Het Limburgse privéjetbedrijf ASL Group ziet door de coronacrisis een sterke toename naar privévluchten. Om hieraan te kunnen voldoen, breidt het bedrijf zijn vloot uit met nog eens acht toestellen. Daardoor groeit de vloot tot meer dan 40 vliegtuigen. De Tijd van maandag 7 september 2020: “Volgens een persbericht merkte het bedrijf de voorbije maanden een toenemende vraag naar chartervluchten en naar de aankoop en het beheer van privéjets omdat het coronavirus een zware impact heeft op het aanbod van de traditionele passagiersluchtvaartmaatschappijen.

(…) Het luchtvaartbedrijf – dat actief is vanuit negen luchthavens in België en Nederland – voelt de impact van de epidemie ook stevig. Nadat de firma in maart nog veel werk had dankzij mensen die op de valreep naar huis wilden terugkeren, viel het vliegverkeer grotendeels stil. Ook rijke particulieren en zakenreizigers hadden geen nood aan eigen transport.

Code rood
Sinds september, traditioneel een drukke maand, valt de vraag naar privévluchten weer terug. ‘Er zijn veel reisbeperkingen’, zegt Bodson. ‘Frankrijk en Spanje zijn dicht. We hebben veel annulaties gehad, ook voor vluchten naar het Verenigd Koninkrijk. Over heel 2020 zullen we 20 procent onder het niveau van 2019 duiken.’

De lijnvlucht voor privéjets die Bodson deze zomer elke week inlegde van Brussel naar Ibiza, bleek een groot succes. ‘Die vluchten zaten altijd vol.’ Volgende zomer wil ASL het concept uitbreiden naar Marbella. Op langere termijn ziet Bodson, die ASL Group eind jaren 90 oprichtte, de interesse voor trips met privéjets groeien.

Code rood voor Spanje…

Vanaf vrijdag kleurt Spanje volledig rood. Touroperator TUI gaat vanaf vandaag tot volgende week donderdag 10 september zowat 2.000 Belgische toeristen uit alle regio’s in Spanje, behalve Tenerife, repatriëren. Vanuit Deurne vliegt TUI oa naar Alicante, Malaga, Ibiza, Murcia en Palma de Mallorca.

De Tijd van donderdag 3 september 2020: “Meerdere Spaanse autonome regio’s en provincies waren al rood ingekleurd, maar dat wordt fors uitgebreid. Wie van waar ook uit Spanje terugkeert, met uitzondering van Tenerife, moet dus onmiddellijk in quarantaine gaan en moet zich laten testen op Covid-19. (…) De touroperators stoppen de facto met het organiseren van nieuwe reizen naar Spanje. Ze willen geen aansprakelijkheid als iemand ernstig ziek wordt. De komende dagen sturen ze vliegtuigen om vakantiegangers al dan niet vervroegd terug te brengen. Dat kost hen nog eens handenvol geld.

‘We hebben 1.985 klanten met een pakketreis en 4.650 mensen met een vliegtuigticket in Spanje’, zegt Piet Demeyere, woordvoerder van de reisorganisatie TUI Belgium. Tot 9 september laat TUI Belgium vliegtuigen leeg vertrekken om mensen terug te laten keren. Daarna is het wachten tot na 22 september. Alleen naar Malaga en Alicante wil TUI nog enkele vluchten organiseren voor mensen die een essentiële verplaatsing moeten maken. ‘Uw gras van uw tweede verblijf afrijden is geen essentiële verplaatsing’, zegt Demeyere. Wie nog moet vertrekken kan annuleren of herboeken.”

Begin juli toen de uittocht van de Belgische toeristen nog maar was begonnen, kwamen al de eerste alarmerende berichten uit Spanje. Het advies van viroloog Marc Van Ranst was toen: “Reis liever niet. Je vermijdt problemen.” Dat blijkt helaas maar al te waar te zijn…

Luchthaven Deurne: moeizaam “herstel”…

De coronacrisis is slecht nieuws voor het toerisme en de luchtvaartsector. Ook grote én kleine luchthavens hebben minder trafiek. Niet dat de omwonenden klagen… Vorige maand had het vliegveld van Deurne kwamen 12.415 passagiers over de vloer. Dat is 10,6 procent meer dan in juli, maar nog steeds 62,8 procent slechter dan augustus vorig jaar. Gazet van Antwerpen van 2 september 2020: “De tweede reeks coronabesmettingen en het uitroepen van enkele bestemmingen van TUI fly tot rode zones, vertraagden het herstel.

De luchthaven van Antwerpen deed in augustus al licht beter dan in juli, maar de heropflakkering van het virus blokkeerde groter herstel. TUI fly startte begin juli met een beperkt zomerprogramma, maar enkele bestemmingen werden verboden terrein voor Belgen. De luchtvaartmaatschappij annuleerde vluchten naar Ibiza, Palma en Split daarom tot en met 22 september. In de laatste week van augustus zette TUI enkele lege toestellen in om reizigers te repatriëren die nog op vakantie waren op deze bestemmingen.

Eerder besliste Air Antwerp al om de heropstart verder uit te stellen. Vanaf 14 september zou de maatschappij opnieuw vier keer per week van en naar Londen vliegen.” Uit het persbericht van de Antwerpse luchthaven: “We verwachten dat het verdere herstel even moeizaam zal blijven verlopen en erg afhankelijk zal zijn van het reisgedrag van mensen alsook van de evolutie van COVID-19.” De realiteitszin lijkt toe te nemen…

Air Antwerp stelt heropstart een paar weken uit

Luchtvaartmaatschappij Air Antwerp zal ten vroegste op 14 september haar vluchten tussen Antwerpen en Londen hernemen. Eerder dacht men op 1 september terug te kunnen opstarten.

Begin juni was al duidelijk dat de maatschappij geen enkele vlucht zou uitvoeren tijdens de zomermaanden juli en augustus. Gazet van Antwerpen van 25 augustus 2020: “De verbinding tussen Antwerpen en London City wordt in de eerste plaats gebruikt door zakenmensen, dus de vraag is in de zomervakantie altijd lager. Bovendien geldt er nog steeds een verplichte zelfquarantaine voor mensen die vanuit België naar Groot-Brittannië reizen.

Ook in de eerste twee weken van september zullen er geen vluchten zijn, staat te lezen op de website van Air Antwerp. Ten vroegste 14 september zullen opnieuw twee retourvluchten per weekdag en één op zondag plaatsvinden. De middagvluchten zijn voor onbepaalde duur uitgesteld.”

Eindhoven Luchthaven stopt met late vluchten

Ze zullen in Oostende jaloers zijn: Eindhoven stopt met late vluchten. Geen enkele regionale luchthaven zou nachtvluchten mogen organiseren. Eindhovens Dagblad van 18 augustus 2020: “Het hing al een tijdje in de lucht, maar nu is het dan definitief: vanaf komende oktober mogen er na elf uur ‘s avonds geen vliegtuiglandingen meer ingepland zijn op Eindhoven Airport. Minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) van Infrastructuur schrijft dat aan het Eindhovense stadsbestuur.

Het schrappen van deze late vluchten was een van de afspraken die gemaakt zijn in de zogenoemde proefcasus Eindhoven Airport, het overleg tussen overheid, luchthaven en omwonenden over de toekomst van Eindhoven Airport. Met de brief van de minister wordt die nu ook geëffectueerd.”

Er is een maar… “Kanttekening daarbij op de eerste plaats is wel dat sinds het uitbreken van de coronacrisis het aantal vluchten van en naar de Eindhovense luchthaven is gekelderd en de noodzaak van late landingen vrijwel is verdwenen. Tweede kanttekening is dat deze afspraak wel de mogelijkheid open laat voor late landingen van vliegtuigen die voor elf uur ‘s avonds zouden arriveren maar die enigszins vertraagd zijn.

(…) Behalve door het inperken van de late vluchten moet dat ook gebeuren door het vernieuwen van zestig procent van de vliegtuigvloot op Eindhoven Airport. Dat moet leiden tot een geluidsreductie van dertig procent. Verdere afname van de geluidsoverlast biedt te zijner tijd ruimte om het aantal vluchten wat uit te breiden.

Het overleg over de uitvoering van die afspraken en alle andere zaken die met het vliegveld te maken hebben, gebeurt straks aan de vergadertafel van het Luchthaven Eindhoven Overleg (LEO). Eerder al werd bekend dat Van Geel voorzitter wordt van dat overleg.”

Ryanair schrapt 20% van de vluchten komende maanden

In september en oktober schrapt de Ierse lagekostenmaatschappij Ryanair opnieuw vluchten. Zo’n 20% van het totale aanbod verdwijnt. Reden: de ticketverkoop valt dik tegen.

Sinds begin augustus vliegt Ryanair maar op 60 procent van de normale capaciteit. Er worden geen bestemmingen geschrapt, maar de luchtvaartmaatschappij snijdt vooral in de frequentie van een aantal vluchten.

De Tijd van 17 augustus 2020: “Dat is vooral het geval voor bestemmingen in Spanje, Frankrijk en Zweden, landen waar de reisbeperkingen werden verstrengd, aldus Ryanair. Er kunnen ook minder vluchten plaatsvinden van en naar Ierland, omdat de meeste EU-reizigers die naar Ierland trekken bij aankomst 14 dagen in quarantaine moeten. (…)

“Bij de publicatie van de dramatische kwartaalresultaten eind juli uitte Rynair al de bezorgdheid over een tweede golf. Het bedrijf rapporteerde toen een omzetcrash van 95 procent en waarschuwde voor de toekomst. ‘Het is onmogelijk te zeggen hoelang het effect van de pandemie nog duurt. Een tweede golf in Europa in de herfst, samen met het jaarlijkse griepseizoen, is onze grootste vrees op dit moment’, klonk het bij Europa’s grootste budgetvlieger.”

Op Business AM lezen we nog dat: “Eind juli maakte het bedrijf van topman Michael O’Leary de resultaten van het eerste kwartaal bekend. Toen bleek dat Ryanair in de eerste drie maanden van dit jaar een verlies van 185 miljoen euro draaide, tegenover 243 miljoen euro winst in dezelfde periode vorig jaar. Het aantal passagiers viel terug met 99 procent.” Als dat maar goed komt…