EU-studie: kerosinebelasting is wel mogelijk

Een mooi artikel uit MO-Magazine van 14 mei 2019: “Mocht België de kerosine belasten van alle vliegtuigen die op zijn grondgebied vertrekken, dan zou de CO2-uitstoot er met zeventien procent verminderen. Volgens een Europese studie zou dit de globale economie niet schaden en jaarlijks bijna 500 miljoen euro aan inkomsten genereren. Dat zegt de Bond Beter Leefmilieu, die de studie in handen kreeg.

De studie is al een jaar oud maar werd niet vrijgegeven. Volgens de resultaten blijkt dat een daling van zeventien procent – of 0,7 miljoen ton CO2 – gelijk is aan elk jaar 270.000 auto’s van de Belgische wegen halen.

“De studie, die vorig jaar afgerond maar nog niet gepubliceerd werd, ontkracht de mythe dat de economie onherstelbare schade zou oplopen als luchtvaartmaatschappijen accijnzen moeten betalen op hun brandstof”, zegt Bill Hemmings, luchtvaartdirecteur van de Europese ngo Transport & Environment.

Geen cent accijnzen betaald
Het wegtransport in Europa, met name vrachtwagens en auto’s, betaalt accijnzen op zijn brandstof. Dit in tegenstelling tot lokale en buitenlandse luchtvaartmaatschappijen in Europa: die hebben nog nooit een cent accijnzen betaald op de brandstof die ze tanken op EU-luchthavens. Zelfs niet voor binnenlandse vluchten, hoewel het rapport aantoont dat de barrières hiervoor in 2003 opgeheven werden. Lidstaten zijn sinds dat jaar bevoegd om kerosine te belasten voor vluchten binnen Europa.

Ter vergelijking: kerosine getankt voor binnenlandse vluchten wordt al jarenlang belast in landen over de hele wereld, zoals de VS, Australië, Japan, Canada en Saoedi-Arabië.


Verdrag van Chicago
“De luchtvaart in Europa heeft decennialang een gratis pas gekregen op het vlak van brandstofbelastingen. Dat moet nu eindigen”, zegt Laurien Spruyt van Bond Beter Leefmilieu. “Een taks op kerosine is essentieel om de klimaatverandering te bestrijden en zou geweldig nieuws zijn voor miljoenen mensen die last hebben van vliegtuiglawaai. Europa’s unieke en trieste status als belastingparadijs voor kerosine is onverdedigbaar.” (…)

Top Europese ministers
De luchtvaartsector in Europa is zwaar onderbelast in vergelijking met andere regio’s. Meer dan twintig EU-landen leggen de internationale luchtvaart helemaal geen taksen op. In tegenstelling tot Noord-Amerika, het Midden-Oosten en Azië: daar belasten landen binnenlandse kerosine of passen ze tickettaksen, btw of omzetbelastingen toe.

De Europese ministers van Financiën komen midden juni bijeen in Den Haag voor een tweedaagse top over luchtvaartbelastingen, een primeur. “Wij willen dat de Belgische ministers met de resultaten van de studie aan de slag gaan op die top en concrete stappen ondernemen om een kerosinetaks in te voeren”, zegt Spruyt. “Nederland en Frankrijk toonden hier al bereidheid toe. Het wordt hoog tijd dat de luchtvaart net als andere transportsectoren een bijdrage levert aan het halen van de klimaatdoelstellingen.”

Transport versus klimaat
Transport is Europa’s grootste klimaatprobleem, goed voor 27 procent van de Europese broeikasgasemissies. De CO2-emissies van de luchtvaart stegen vorig jaar met 4,9 procent in Europa, terwijl de uitstoot van alle andere transport met 3,9 procent daalde.

De CO2-uitstoot van de luchtvaart in Europa is de afgelopen vijf jaar met 26,3 procent gestegen – veel meer dan welke andere EU-emissiebron ook.”

Stop met subsidies voor deze bodemloze put!

Ook de kranten is het niet ontgaan dat er actie werd gevoerd aan de Antwerpse luchthaven. De Gazet van Antwerpen heeft het over “Mensenketting aan luchthaven Deurne: ‘Stop met subsidies voor deze bodemloze put'”. Het Nieuwsblad van zijn kant kopt “Stop met subsidies voor deze bodemloze put”. De artikels zitten voor de lezers spijtig genoeg achter de betaalmuur. Een beetje vreemd als je het ons vraagt…

Ook Het Laatse Nieuws van 11 mei 2019 is van de partij: “Burgerplatvorm Vliegerplein heeft zaterdag actiegevoerd aan de luchthaven van Deurne. (…) De actievoerders bliezen zaterdagochtend verzamelen aan het Vosplein in Borgerhout. Van daaruit trokken ze met protestbordjes naar de luchthaven van Deurne, waar ze een menselijke ketting vormden. Onder de manifestanten zagen we ook een aantal lokale (linkse) politici zoals Ingrid Pira (Groen) en Bogdan Vanden Berghe (Groen).

Burgerplatform Vliegerplein zegt: sluit Deurne en maak er een park van met groene kmo’s en woningen. Ze vinden het onaanvaardbaar dat Vlaanderen jaarlijks een paar miljoen betaalt voor het veiligheidspersoneel en dat de uitbater, de Franse multinational Egis, slechts 250.000 euro concessiegeld betaalt.

“Een peulschil. Dat is zo ongeveer de huur van een handelspand op de Meir”, aldus Piet De Roeck van Vliegerplein. “Zeker als je weet dat de luchthaven met 188 hectare 115 miljoen euro waard is en niet genoeg omzet draait om winst te maken. Zonder de subsidies van de Vlaamse regering was de luchthaven van Deurne dus al lang failliet. (…)

Geef ons (park)ruimte!

Zaterdag 11 mei in de voormiddag ging aan het vliegveld van Deurne een actiewandeling door, georganiseerd door het actiegroepen bundelend burgerinitiatief Vliegerplein. Een 250-tal bezorgde buurtbewoners en milieuactivisten stapten van het pleintje aan de Gitschotellei tot aan de afsluiting van het vliegveld in de Vosstraat.

Waar op symbolische wijze een duidelijke claim werd gelegd om deze open ruimte – als “groene vinger reikend tot in de kernstad” (Gewestplan Antwerpen… 40 jaar geleden!) – terug aan de bevolking te geven.

Stop met subsidies voor deze bodemloze put!

11 mei: 2de actiewandeling van Vliegerplein

Op zaterdag 11 mei 2019 van 10:00 – 12:00 u: 2de Actie Wandeling van het Burgerplatform Vliegerplein. Be there!

OPROEP TOT ACTIE: kom op zaterdag 11 mei naar de Vosstraat 1 in 2140 Antwerpen (dat is het plein aan de Gitschotellei en het Te Boelaarpark):

10u: Verzamelen

10u15: Vertrek van de ludieke wandeling door de Vosstraat richting omheining luchthaven

10u30: Een mensenketting vormen langsheen de omheining als symbolische bezetting

11u: Afsluiting van de actiewandeling met een toespraak aan de volkstuintjes

Lees de achtergrondinfo en alles over onze actie, op onze – op vrijdag 10 mei geupdate – website: https://vliegerpleinburgerplatform.com/

#Vliegerplein #Vliegerpleinburgerplatform #AntwerpAirport#LuchthavenDeurne

Milieugroepen mikken op de regionale luchthavens

Ook de krant De Tijd maakt melding van de milieugroepen die duidelijkheid vragen over de constructies rond de luchthavens van Oostende en Deurne. Zowel de Bond Beter Leefmilieu en de burgerplatformen Wiloo (Oostende) en Vliegerplein (Antwerpen) stellen zich vragen bij de financiering van de regionale luchthavens alsook de manier waarop de afspraken met de Vlaamse overheid tot stand zijn gekomen.

De Tijd van 7 mei 2019: “Beide luchthavens maken deel uit van de Franse groep Egis, die in 2013 een pact sloot met de Vlaamse overheid. Egis garandeert de commerciële uitbating van de luchthavens en de Vlaamse overheid is verantwoordelijk voor de basisinfrastructuur. Dat gebeurt telkens via twee vennootschappen, een LEM (luchthavenexploitatiemaatschappij) van Egis en een LOM (luchthavenontwikkelingsmaatschappij) in overheidshanden.
Marcel Buelens, de voormalige baas van de luchthaven van Charleroi, leidt zowel Oostende als Deurne.

‘Mogelijk strafbare feiten’
Volgens de actiegroepen zijn er indicaties dat ‘een en ander niet correct is verlopen bij de inbreng van het patrimonium van de beide luchthavens in de LOM’s van Oostende en Antwerpen’. Ze hebben via advocaat Johan Verstraeten aangifte gedaan bij de procureur-generaal bij het hof van beroep in Brussel.

De activisten willen dat het parket onderzoekt of sommige documenten geantedateerd werden om het dossier in het voordeel van Egis te laten evolueren. ‘Er zijn aanwijzingen dat mogelijk strafbare feiten gepleegd zijn in het kader van het besluit van de Vlaamse regering van 24.10.2014 over de kapitaalsverhoging van de LOM’s en de daaropvolgende notariële aktes’, zegt de advocaat. (…)

‘Overgesubsidieerd’
De drie groeperingen hebben ook de financiële cijfers van beide regionale luchthavens onder de loep genomen en concluderen daaruit dat Egis de Vlaamse overheid veel te weinig betaalt voor de commerciële uitbating. (…)

‘De privatisering van die lokale luchthavens is aan het begin van deze regeerperiode op zo’n manier geregeld dat alle kostenposten bij de overheid gebleven zijn, en de mogelijk winstgevende posten naar het Franse luchtvaartbedrijf Egis gingen. Er gaan dus nog altijd miljoenen belastinggeld naar de verlieslatende regionale luchthavens, terwijl die een sterke negatieve impact hebben op de luchtkwaliteit en de klimaatverandering’, zegt Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu. (…)

Uitdoofscenario
De ultieme inzet is de vraag of de regionale luchthavens nog toekomst hebben en zo ja, of ze nog mogen groeien.
Bond Beter Leefmilieu, Wiloo en Burgerplatform Vliegerplein vragen in de aanloop naar de verkiezingen van 26 mei dat de toekomstige Vlaamse regering de subsidieovereenkomsten niet vernieuwt, een uitdoofscenario voor de luchthaven van Deurne uitwerkt en voor de luchthaven van Oostende een reconversie plant naar een kleinere luchthaven met ingekorte banen die ‘s nachts gesloten is. (…)

De krant weet nog te melden dat de firma Egis niet bereid was tot een reactie. Ook op het kabinet van Weyts maakt men zich blijkbaar weinig zorgen. Goed bestuur dat is toch alleen voor de partijpropaganda. Na veertig jaar wanbeleid zal dat er wel bijkunnen denken ze. De toekomst zal het uitwijzen…

Vlaamse regering schuldig aan schriftvervalsing ?

Hebben minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) en minister-president Geert Bourgeois (N-VA) zich schuldig gemaakt aan schriftvervalsing? Dat is het stellige vermoeden van milieubewegingen Bond Beter Leefmilieu, Vliegerplein Deurne en WILOO Oostende. Zij deden gisteren aangifte bij de procureur-generaal in Brussel en vragen een onderzoek.

Gazet van Antwerpen van 7 mei 2019: “De zaak draait rond het antedateren van documenten, met als bedoeling – zo stellen de milieubewegingen – om de Franse uitbater van de luchthavens van Deurne en Oostende ter wille te zijn en om Europa te misleiden in het subsidiedossier.

Waarover gaat het precies?

In 2013 besliste de Vlaamse regering om de kwakkelende uitbating van de luchthavens van Deurne en Oostende uit handen te geven. Via een internationale aanbesteding werd een kandidaat-exploitant gezocht. Er dook er maar één op: de Franse groep Egis. Egis krijgt van de Vlaamse regering een zeer aanlokkelijk aanbod: in ruil voor de uitbating van de luchthavens betaalt het een lage concessievergoeding. Voor Deurne bijvoorbeeld is dat slechts 250.000 euro per jaar, voor een volledig uitgeruste luchthaven van 188 hectare, waar ook nog eens jaarlijks een paar miljoen investeringssubsidies aan vasthangen.

Volgens BBL, Vliegerplein en WILOO heeft de Vlaamse regering die wanverhouding tussen de werkelijke waarde en de concessievergoeding willen verdoezelen, en is ze daarbij haar wettelijk boekje te buiten gegaan. (…)

Om de boekhoudkundige waarde van de luchthavens te verminderen, worden de gronden van Deurne (115 miljoen) en Oostende (192 miljoen) niet langer meegeteld, maar enkel de veel lagere opstalrechten van die gronden, amper een paar miljoen dus. Dat kan echter niet volgens het luchthavendecreet van 2008.

En dus wordt er op 24 oktober 2014 door het kabinet-Weyts via besluiten een nieuwe constructie opgezet tussen overheid en uitbater. Die besluiten worden echter niet gedateerd en ze zullen ook niet in het Belgisch Staatsblad verschijnen. Op dat moment is Egis wel al volop aan de slag als uitbater op basis van die nieuwe, volgens de indieners van de aangifte dus illegale constructie.

Begin 2015 probeert de regering-Bourgeois die zaken blijkbaar recht te trekken. Het oorspronkelijke decreet uit 2008 wordt aangepast en de nieuwe versie verschijnt op 3 februari in het Staatsblad, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2014. Ook nu worden er besluiten opgesteld en die worden dit keer wél gedateerd. Maar de datum van ondertekening stemt niet overeen met de datum op de documenten. (…)

Wat zijn nu de volgende stappen?

“Er zijn aanwijzingen dat er mogelijk strafbare feiten zijn gepleegd”, zegt Johan Verstraeten, advocaat van de milieugroepen. “We vragen nu aan de procureur-generaal van het hof van beroep in Brussel om een onderzoek te starten. Daarbij kan hij zowel de indieners van de aangifte als de betrokken ambtenaren en politici horen. Op basis van dat onderzoek moet hij beslissen of er tot vervolging kan worden overgegaan.”

In dat geval kan het zijn dat de parlementaire onschendbaarheid van de ministers Weyts en Bourgeois moet worden opgeheven. Een parlementaire commissie moet die vraag onderzoeken. Het verslag van dat onderzoek gaat naar de plenaire vergadering van het parlement, dat de uiteindelijke beslissing neemt. Hoe snel het allemaal zal gaan, hangt af van de timing van het onderzoek van de procureur-generaal.”

32 miljoen euro subsidies voor verlieslatende regionale luchthavens

Een ijzersterk persbericht van de Bond Beter Leefmilieu, WILOO Oostende en Burgerplatform Vliegerplein (Deurne). “Uit officiële cijfers blijkt dat de regionale luchthavens van Oostende en Deurne al jaren verlieslatend zijn. De jaarrekeningen 2015-2017 tonen dat tegenover een aeronautische omzet van 17 miljoen euro, subsidies van 32 miljoen euro staan. De subsidies bedragen dus het dubbele van de omzet. Bovendien zijn er aanwijzingen dat een en ander niet correct is verlopen in de uitvoering van het decreet van de Vlaamse regionale luchthavens, meer bepaald in het kader van de inbreng van het patrimonium van de beide luchthavens in de LOM’s van Oostende en Antwerpen. Bond Beter Leefmilieu, WILOO en Vliegerplein hebben hiervan aangifte gedaan bij de procureur-generaal bij het Hof van Beroep in Brussel met de vraag de financiële en juridische modaliteiten hiervan te onderzoeken.

Impact op klimaat en luchtkwaliteit

“De privatisering van die lokale luchthavens is aan het begin van deze regeerperiode op zo’n manier geregeld dat alle kostenposten bij de overheid gebleven zijn, en de mogelijke winstgevende posten naar het Franse luchtvaartbedrijf EGIS gingen. Er gaan dus nog steeds miljoenen belastinggeld naar de verlieslatende regionale luchthavens, en dat terwijl die een sterke negatieve impact hebben op de luchtkwaliteit en de klimaatverandering”, zegt Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu. 

Negatieve return

“De luchthaven van Oostende heeft, volgens het schattingsverslag dat bij de akte van kapitaalsverhoging van LOM Oostende-Brugge NV gevoegd werd, een waarde van 192.029.600 euro. Maar de vergoeding die het Franse bedrijf EGIS betaalt voor het uitbaten van de luchthaven, is slechts een fractie hiervan: in 2017 bedroeg deze 226.943 euro. Een opbrengst van 0,12% dus voor de eigenaar, de Vlaamse overheid: een cijfer waar geen enkele bedrijfsleider akkoord mee zou gaan. Tegelijk blijft de Vlaamse overheid alle grote kosten, zoals de overlaging van de startbaan, dragen. Dit betekent dat de return zelfs negatief wordt”, zegt Jacques Denecker van WILOO.

“In Antwerpen betaalt EGIS gemiddeld ongeveer 250.000 euro per jaar voor een volledig uitgeruste luchthaven van 188 ha. Dat is niet meer dan voor een winkel op de Meir. Voor de luchthaven van Deurne geeft het ter griffie neergelegde waarderingsverslag een waarde aan van 115.367.000 euro. Met een concessievergoeding van 236.563 euro in 2017 gaat het om een vergoeding van 0,205% op de gebruikte investering. Ook hier dient de concessiegever LOM Antwerpen NV bijkomend zelf zeer grote kosten te dragen”, zegt Piet Deroeck van Burgerplatform Vliegerplein.

Meester Johan Verstraeten deed namens de actiegroepen aangifte bij de procureur-generaal bij het Hof van Beroep in Brussel. “Er zijn aanwijzingen dat er mogelijk strafbare feiten gepleegd zijn in het kader van het besluit van de Vlaamse regering van 24.10.2014 over de kapitaalsverhoging van de LOM’s en de daaropvolgende notariële aktes”, zegt de advocaat.

Oplossing

“Het goede nieuws is dat de ongelukkige subsidieovereenkomst met EGIS in oktober 2019 afloopt. De nieuwe regering kan dus heel makkelijk de stekker uit de subsidiëring van de luchthavens trekken en de vrijgekomen miljoenen gebruiken voor klimaatmaatregelen”, besluit Erik Grietens van Bond Beter Leefmilieu.

Bond Beter Leefmilieu, WILOO en Burgerplatform Vliegerplein vragen dan ook dat de toekomstige regering de subsidieovereenkomsten niet vernieuwt, een uitdoofscenario voor de luchthaven van Deurne uitwerkt en voor de luchthaven van Oostende een reconversie plant naar een kleinere luchthaven met ingekorte banen die ‘s nachts gesloten is. 

Trafiekcijfers luchthaven deurne voor april verdwenen…

Begin deze maand publiceerde de Antwerpse luchthaven haar trafiekcijfers. Jammer genoeg vind je nu de cijfers voor april 2019 niet meer terug op de website van de luchthaven. We geven de cijfers zoals ze werden gepubliceerd:

TRAFIEKCIJFERS APRIL 2019
Vergelijking tussen april 2019 en april 2018
Passagiers
24.527 in april 2019 t.o.v. 27.286 in april 2018 (verschil: -10%)
Bewegingen
3.139 in april 2019 t.o.v. 4.065 in april 2018 (verschil: -22,8%)
Vracht/ton
189 ton in april 2019 t.o.v. 214 ton in april 2018 (verschil: -11,7%)”

Het Laatste Nieuws van 6 april 2019: “Marcel Buelens, topman van de luchthaven van Antwerpen en Oostende, is er altijd rustig bij gebleven. Hij voorspelt al sinds begin dit jaar een gunstige ommekeer vanaf april.” Ook Piet Demeyere, woordvoerder van TUI zag het in april beter worden. Vooral door de mond aan mond reclame.

De cijfers zijn wat ze zijn. Het passagiersaantal stijgt niet, maar kent een daling met 10%! Werden om die reden de statistieken verwijderd?! Op de website van de luchthaven van Oostende staan de cijfers voor april op de voorpagina… Een stijging met 19.6%.

En voor zij die alles willen weg relativeren, even recapituleren:
Passagiers november 2018: verschil: -10,8%
Passagiers december 2018: verschil: -7%
Passagiers januari 2019: verschil: -16%
Passagiers februari 2019: verschil: -24%
Passagiers maart 2019: verschil: -28%
Passagiers april 2019: verschil: -10%

Zes maanden tegenvallende cijfers dat wil toch wat zeggen. Morgen wordt het beter…

Minister laat te veel trainingsvluchten toe

Ruzie over de Antwerpse luchthaven. Waar hebben we dat nog gehoord… Tegen het advies van de eigen administratie in heeft Vlaams minister van Leefmilieu Koen Van den Heuvel (CD&V) de milieuvergunning aangepast, zodat meer trainingsvluchten zouden mogelijk zijn. De minister ontkent dat… Aanleiding van dit alles is een discussie over het woord “vluchten”.
Dat schrijven de kranten De Standaard, Het Nieuwsblad en Gazet van Antwerpen vandaag.

Het Laatste Nieuws van 4 mei 2019: “De Deurnese luchthaven heeft een milieuvergunning uit 2008, die onder meer strikt bepaalt hoeveel trainingsvluchten er mogen plaatsvinden. De vergunning omvatte een geleidelijke afbouw, van 23.000 vluchten in 2009 naar maximaal 8.000 vluchten in 2023. Maar de term “vluchten” staat al maanden ter discussie.

“Jarenlang was de consensus dat ‘vluchten’, ‘bewegingen’ zijn’, zegt Ingrid Pira, Vlaams Parlementslid voor Groen. “Toen Vlaanderen de luchthaven zelf uitbaatte, werd de vergunning gerespecteerd. Maar sinds de overname door Egis worden woordspelletjes gespeeld. Zij interpreteren het dus letterlijk als vluchten, wat erop neerkomt dat er plots dubbel zoveel vluchten mogelijk zijn.”

Verschillende Vlaamse administraties geven evenwel aan dat ‘vluchten’ toch als ‘bewegingen’ moet worden geïnterpreteerd. Er werd uiteindelijk geadviseerd vanuit de administratie om in de milieuvergunning het woord ‘vluchten’ te vervangen door ‘bewegingen’.

“Maar dan, in zijn besluit, heeft de minister plots het aantal bewegingen verhoogd, van 10.000 naar 18.000 voor 2019 tot 2022, en 16.000 bewegingen vanaf 2023, de facto een verdubbeling dus”, zegt Pira.

Actiegroep Vliegerplein wil alvast naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen trekken. Ook omliggende gemeenten maken zich op voor juridische stappen.” Het zal hen leren…

Vliegerplein lanceert manifest over alternatieve toekomst luchthaven Deurne

Burgerplatform Vliegerplein publiceert vandaag, samen met studiebureau Endeavour, een wervend manifest over de afbouw van de luchthaven in Deurne en een alternatieve invulling van de 190 ha grote luchthavensite. Het manifest is mede ondertekend door verschillende prominente milieudeskundigen en experten ruimtelijke planning en stedenbouw (zie bijlage) en wordt vandaag verstuurd naar alle verkiesbare politici en beleidsmakers uit de grootstedelijke regio Antwerpen. Tegelijk gaat vanavond de nieuwe website manifestdeurneluchthaven.org online, waar wie wil dieper kan inzoomen, bijkomend feiten- en cijfermateriaal ter onderbouwing kan raadplegen en het manifest mede kan ondertekenen.

Achtergrond
De toekomst van de luchthaven in Deurne staat al een hele tijd ter discussie. Verschillende actiegroepen, experten, lokale politici en andere kritische stemmen stellen niet enkel de ligging van de luchthaven midden in een woonkern in vraag, maar ook de economische relevantie. Groeimogelijkheden zijn er niet en steeds meer stemmen pleiten voor een alternatieve toekomst voor deze plek, omdat die een buitengewoon potentieel heeft om aan de reële noden van de ruime stadsregio tegemoet te komen.

Vliegerplein en Endeavor staan alvast achter de slogan “doe Deurne dicht”. Maar wat zijn dan de alternatieven? Ons manifest reikt een aantal ideeën aan, maar zoomt eerst in op het actuele klimaatdebat rond luchtvaart en de wankele economische situatie in Deurne en gaat daarna dieper in op het strategische belang van de Deurnese site en de potenties van deze bijzondere plek als schakel tussen stad en buitengebied.

De toekomst van regionale luchtvaart
De discussie rond het voortbestaan van de luchthaven Deurne moet gekaderd worden in een breder debat rond de toekomst van de luchtvaart. In het verleden sprak luchtvaart tot de verbeelding en toonde een blik op de toekomst. In Antwerpen was het niet anders toen de vliegmeetings begin 20e eeuw vele mensen op de been brachten. Deze nostalgie leeft vandaag nog voort bij menig Antwerpenaar. Ondertussen is de kijk op luchtvaart, en zeker op regionale korte-afstandsvluchten, sterk geëvolueerd. Gaandeweg werd duidelijk dat deze vluchten een niet te onderschatten impact hebben op ons klimaat, terwijl dit totaal niet gereflecteerd wordt in de ticketprijs. Wil men komen tot een ‘level playing field’ dan moet dit redelijkerwijze leiden tot het belasten van de luchtvaart. We zijn niet blind voor de groei van ‘wereldburgers’ en begrijpen de nood aan mondiale mobiliteit. We stellen wel dat investeren in regionale luchtvaart geen zin heeft, gezien de mogelijkheden voor alternatieve en duurzamere mobiliteitsnetwerken. Een betaalbaar en performant treinnetwerk, zoals dat vandaag reeds bestaat tussen Brussel, Parijs en Londen, is de toekomst. In die zin is het onverantwoord dat de Eurostar niet zou stoppen in Antwerpen.

Deurne: een wankel economisch verhaal
Een debat over Deurne Airport kunnen we uiteraard niet losmaken van zijn economische context. Sinds 2014 wordt de luchthaven bestuurd onder een samenwerkingsvorm tussen een publieke en een private partij: het Franse Egis. Deze samenwerkingsvorm heeft in de aanloop geleid tot een groei van het aantal passagiers, voornamelijk via toeristische vluchten. Toch blijken vele lijnen niet rendabel, met een hele lijst van opgeheven vluchten tot gevolg. Ook de passagiersaantallen gaan ondertussen weer achteruit. De uitbating van de luchthaven is dan ook niet rendabel: Egis maakt tot nu toe, de substantiële overheidssubsidies buiten beschouwing gehouden, jaar na jaar verlies. Volgens economische wetmatigheid is de luchthaven van Deurne niet meer relevant. Bovendien blijft er de dreiging van een onderzoek door de Europese Commissie. Die moet beslissen of het Vlaamse belastinggeld, dat jaar na jaar geïnvesteerd wordt in de luchthaven, geen onrechtmatige staatssteun is. Ook wordt de “raison d’être” als zakenluchthaven steeds meer in vraag gesteld. Recente cijfers tonen aan dat het belang van zakenvluchten consequent afneemt. Samen met het verdwijnen van zijn gevestigde identiteit als zakenluchthaven, verdwijnt mede de fundering van het bestaan van de luchthaven van Deurne.

Tenslotte is er het aspect tewerkstelling. Volgens sommigen zou de luchthaven een motor voor tewerkstelling zijn. Een recent onderzoek naar de tewerkstellingscijfers van alle op de site gevestigde bedrijven toont echter aan dat op de luchthaven zelf vandaag minder dan 340 personen actief zijn, wat eerder marginaal is. In dit cijfer zitten dan nog een aantal niet-aeronautische bedrijven en de verschillende publieke functies (Belgocontrol, politie, douane, brandweer), die sowieso elders ingezet kunnen worden.

Een enorme ecologische potentie en een hefboom voor stadsontwikkeling
De luchthaven is gelegen op een belangrijk schakelpunt tussen de stad en de groene rand rond Antwerpen. Het is één van de laatste overgebleven open ruimtes die ingezet kan worden als deel van een stevige groene ruggengraat. Het is daarbij een troef dat deze plek van 190 hectare nog steeds in handen is van één enkele speler: de Vlaamse Overheid. Echter, wat een groene vinger lijkt te zijn op de kaart vormt vandaag een barrière in het landschap. De luchthavensite is nu een ontoegankelijke, omheinde plek die zijn omgeving de rug toekeert. Het zal in de toekomst van essentieel belang zijn om deze zone te vrijwaren en de zachte ruggengraat van de stad te beschermen. Verder is de site een poort naar de fortengordel van Antwerpen, die tot op vandaag nog onderondekt blijft. De site kan ook de zone worden waar we groene publieke ruimte willen creëren als tegengewicht tegen de grijze stadskern. De 20ste-eeuwse uitbreiding van de stad werd bepaald vanuit infrastructuur en gekenmerkt door wildgroei.

Het is hoog tijd voor een nieuw paradigma waarin de stad wordt bedacht vanuit bestaande blauwgroene netwerken. De luchthavensite kan een voorbeeldrol innemen in het 21ste-eeuwse stedenbouwkundig verdichtingsvraagstuk.

Een blik op de toekomst
Een aaneengesloten ruimte van deze schaal op een strategisch belangrijke plek is nog zelden te vinden in ons versnipperde Vlaamse landschap. Daarom moeten we nu al pro-actief de lijnen uitzetten voor een sterk concept, zodat de plek zichzelf kan wapenen tegen kapers van de open ruimte. In ons manifest onthullen we echter geen afgebakend ‘plan’, maar duiden we een aantal toekomstbeelden, als prikkel om in gesprek te gaan, om te doen dromen over wat de site zou kunnen betekenen voor stad en rand:

  • een groene vinger: de luchthaven biedt zich aan als nieuwe ‘groene vinger’ die de groene rand verbindt met de stad, via de toekomstige overkapte ring, over het huidige luchthaventerrein, recht naar Fort 3 en de achterliggende open ruimte. Zo wordt de luchthavensite een poort naar het landschap en een belangrijke ademruimte in de verstedelijkte rand rond Antwerpen. Een essentieel puzzelstuk om de verloren relatie tussen stad en achterliggend landschap te herstellen;
  • een plaats voor water: historische kaarten tonen aan hoe de site, die een natuurlijke terreindepressie vormt, in het verleden een belangrijke rol speelde in waterhuishouding en -buffering. Deze plek kan teruggeven worden aan het water voor wateropvang, waterbeleving en waterrecreatie;
  • een hommage aan het rijke luchtvaartverleden, gecombineerd met nieuwe publieke functies: de luchthaven, die sinds 1923 onderdeel is van de stedelijke agglomeratie, is een plaats met geschiedenis. De waardevolle elementen van het rijke luchtvaartverleden vragen dan ook om in de verf gezet te worden. Het modernistische luchthavengebouw behoort immiddels tot ons bouwkundig erfgoed. Het is een herkenbaar beeld dat de basis kan vormen om een nieuwe plek met aantrekkingskracht te creëren. Zo ontstaat er ruimte voor een nieuwe publieke functie naast het bestaande Stampe-Vertongen museum: een culturele plek of een multifunctionele hal. En waarom niet: een nieuw Panamarenko-museum. Het voorplein kan dan weer vorm krijgen als een hub voor de tram, bus en fiets;
  • een productieve plek: de site biedt een unieke kans om als productief landschap ingezet te worden. Als we durven dromen kan het bijvoorbeeld een plek zijn die ruimte creëert voor o.a. stedelijke voedselproductie met serres, velden en een lokale groetenmarkplaats. Er is ook ruimte voor een windmolenpark of zonneveld, dat groene energie levert aan de omwonenden. Een zelfonderhoudend landschap dat tegelijk ook een bron voor nieuwe tewerkstelling is;
  • een plaats voor experiment en innovatieve technologieën: de luchthaven was bij de aanvang een plek van creativiteit, innovatie en vakmanschap. Kan deze creatieve geest opnieuw leven ingeblazen worden door een plek te creëren voor experiment, duurzame technologieën, een incubator voor ambitieuze start-ups, of een plaats voor de ‘nieuwe generatie’ luchtvaart? Denk daarbij bijvoorbeeld aan een opleidingscentrum voor drones, maar ook aan de uitbouw van nieuwe hoogtechnologische vliegsimulatoren, waar de huidige leerling-piloten hun theoretische opleiding in optimale omstandigheden aan de grond kunnen uittesten. Dat alles natuurlijk met nieuwe perspectieven voor bijkomende tewerkstelling;
  • een ruimte voor burgerinitiatieven: een plek waar omwonenden en andere geïnteresseerden samen de ruimte kunnen toe-eigenen en betekenis geven. Waar ze naar het voorbeeld van het ‘commons’ idee zelf kunnen invullen welke ruimte een stad nodig heeft. Op een spontane manier. Uiteraard spreekt hierbij de voormalige luchthaven Tempelhof in Berlijn tot de verbeelding. De ideeën die we in het manifest aanreiken staan niet in steen gebeiteld, maar willen vooral inspireren, en zo veel mogelijk mensen enthousiasmeren om samen na te denken over wat een fantastische plek kan worden. Dit is een historische kans om het startschot te geven voor een ruim maatschappelijk debat rond de alternatieve toekomst van de luchthaven Deurne. Wij zullen dit dossier in de komende maanden actief op de politieke agenda blijven zetten. Op korte termijn zijn alvast afspraken gemaakt met de gemeenteraden van Boechout, Borsbeek en Mortsel.

Voor meer info:

Burgerplatform Vliegerplein Bureau Piet De Roeck,
woordvoerder, 0476 86 00 31
contact@vliegerplein.be
https://vliegerpleinburgerplatform.com
https://www.facebook.com/Vliegerplein

Bureau Endeavour (NDVR) Tim Devos, projectleider, 0478 25 62 12
tim@endeavours.eu
https://endeavours.eu/workwithendeavour
https://www.facebook.com/pg/EndeavourEurope